La 18-an de Aprilo la legxprojekto por la reviziacxo de la Legxo pri Speciala Arangxo por Ekspropio de Tero por Usonaj Militbazoj estis trudita tra la parlamento, meze de sxvelanta kritiko fare de la popolo de Okinavo kaj la aliaj partoj de Japanio. Tiu cxi reviziacxo estas sxoka kaj nepardonebla ago, kiu surtretas la popolan rajton al proprieto -- rajto solene garantiata de la Konstitucio -- kaj la fundamentan principon de regado per legxaro. La reviziacxo metos Okinavon sub militbazojn en la 21-an jarcenton.

La legxprojekto estis trudita tra la ambaw cxambrojn de la parlamento en la abnorme mallonga periodo de 10 tagoj por la diskutado. Sed en la diskutado klarigxis, ke la reviziacxo estas ne-konstitucia, kaj absolute malkonformas al la Japana Konstitucio.

La cxefa celo de la legxprojekto por reviziacxi la Legxon estis konfiski popolan posedajxon sen tawga kaj adekvata procedo kondicxita en la konstitucio. Nome, la sxtato mem atencas la popolan rajton pri proprieto. La jura sistemo ekhavis "duoblan strukturon" pri la eksproprio de tero. Law jura procedo, se sxtato deklaras la neceson uzi ies terpecon. Gubernia ekspropria komitato jugxas tiun kazon. La reviziita legxo lawfakte senigas la komitaton je ilia awtoritato. La reviziita legxo permesas konfiski la teron law arbitra jugxo de la centra registaro ecx sen la jeso de la gubernia ekspropria komitato, kaj konfiskadi ecx post la eksvalidigxo de la lu-periodo.

Tiu cxi abnorma situacio rezultis el premurgxo de Usono por eternigi la usonajn militbazojn en Japanio, aparte tiujn en Okinavo, de hodiaw tra la 21-an jarcenton. Altaj usonaj politikistoj, kiel sxtata sekretario Albright kaj Defenda Sekretario Coen sinsekve vizitis Japanion. Ili akcelis sian premon al la japana politika mondo, kaj faris arogantajn postulojn por ke la japana parlamento pasigu la legxprojekton. La japana potenco, kiu surtretas la Konstitucion, rigardis la Japan-Usonan Sekurecan Traktaton neprofanebla, kaj perforte trudis sian malprudenton.

Kvankam la legxprojekto pasis la parlamenton kaj validigxis, la vocxoj kaj movado postulanta la "forigon de militbazoj" ne subpremeblas. Aparte la plano relokigi Futema, flug-stacion de la usona marinfanterio al nova flughaveno nun preparata. Tio signifos novan suferon por la okinava popolo. Grava tasko nia estas preventi, ke tiu cxi plano efektivigxu, kaj efektivigi la forigon, sed ne la relokigon, de la usonaj militbazoj.

Okinavo en Militbazoj

"Trovas sin ne militbazoj en Okinavo, sed Okinavo en militbazoj," estas ofte uzata esprimo. Oni konsiderus, ke tiu esprimo estas retorika troigo. Ne!

Ekzemple pri la okinava cxefinsulo gxenerale, 20% de la tuta insulo okupas Usona Armeo. Tiuj cxi ciferoj sola jam suficxus por la supra esprimo, kvankam la areo okupita de Usona Armeo estas malpli ol la areo por la logxantaro. Sed, sur kiaspeca ejo ili logxas? Tio estas la problemo.

Se ni rigardas la centran parton de Okinavo, urbeto Kadena havas 82,3% de sia tuta areo por militbazoj, urbeto Kin（金武） 58,8%, urbeto Cxatan（茶谷）56,7% ktp. En tiuj urbetoj areo por militbazoj ja superas la areon por la logxantoj. La esprimo "Okinavo en militbazoj" estas ne troigo, sed neta fakto.

Plue, la tero okupita de Usona Armeo estas la plej bonaj partoj de la insulo. Ili estas jen ejo lawlonge de marbordo, jen ejo sur ebenajxo antawe uzita por logxlokoj aw kulturejoj. Tuj post la komencigxo de la okupacio, kiam cxiuj logxantoj estis en koncentrejo, Usona Armeo prenis lawplace la plej bonajn lokojn por konstrui siajn militbazojn.

Al la antawaj logxantoj estis disdonitaj montaraj terpecoj, kie ili devis kunpremigxe vivi. Antaw iliaj okuloj etendigxas vastaj militbazoj kun bone zorgataj razenoj, spacaj sxikaj logxejoj, golfejoj ktp., kie antawe trovigxis iliaj karmemoraj logxejoj, hereditaj de siaj prapatroj.

Post longa, longa atendado la kruela legxo estis eksvalidigxonta, kiam la japana registaro sxangxis la regulon mem de la ludo. Gxi decidis gardi la teron por cxiam, por eternigi la Okinavon en militbazoj.

La japana registaro tute ne konsideras la veon de la sudaj insulanoj, kiuj ecx ne estis respondeculoj de la lasta japana agresmilito.

Problemo de Doonen

Doonen (pron. "donen" kun longa o), Korporacio por Disvolvi Energian Reaktoron kaj Nuklean Brulajxon, lastatempe ordonis haltigi funkciadon de reaktoro post sinsekvaj akcidentoj kaj skandaloj en siaj instalajxoj. Sed, la problemoj de Doonen ne povas solvigxi per gxia reorganizado aw privatigo.

Post la lastatempa akcidentoj en Retraktejo de Nuklebrulajxo Tookai, en vilagxo Tookai, gubernio Ibaraki, okazis radioaktiva liko el la novtipa varmo-konverta reaktoro (pezakva reaktoro) Fugen en urbo Tsuruga, gubernio Fukui, pri kiuj Doonen ne informis al la gubernia registaro dum 30 horoj post la akcidento. Post tio la Ministrejo de Scienco kaj Teknologio ordonis al Doonen haltigi la funkciadon de la reaktoro.

Pro la paneo de tiu cxi reaktoro, cxefaj tri instalajxoj de Doonen, nome, "Fugen," "Monjxu," rapid-genera reaktoro, kaj "Tookai," la nuklebrulajxa reaktoro "Tookai" cxesis funkcii. Tio estas tute eksterordinara situacio.

Cxiuj problemoj rezultis el plutonio-recikla politiko de la japana registaro.

Kelkaj kabintaj ministroj kaj sinjoregoj-funkciuloj de reganta Liberal-Demokrata Partio (LDP) asertis, ke Doonen estu reorganizita aw dividita kaj privatigita. Sed simpla reorganizado aw privatigo neniel povus esti la solvo al la problemoj de Doonen.

La ministrejo starigis komitaton por studi la reformon de Doonen. La komitato havis sian unuan kunsidon la 18-an a aprilo. Sed la reorganizo aw privatigo ne donis solvon al la problemoj de Doonen.

Sinsekvaj seriozaj akcidentoj cxe ejoj de Doonen kaj gxia hereda emo mensogi estas alia flanko de la monero de la politiko de plutonia recilado, kiun sekvas la japana registaro kaj rigardas kiel la kernon de gxia nukle-energia politiko.

Post la likvido de antawanto de Doonen, Korporacio pri Atoma Brulajxo, la registaro establis Doonen en 1967 kiel la kerno de organizado por la ekspluato de plutonio-recikla teknologio, kiun la registaro konsideras esenca parto de sia nukle-energia politiko.

Kun la establo de Doonen draste sxangxigxis la orientado de maniero de japana nukle-energia disvolvado.

Je la nomo de profito de la kolektiva povo de privataj kompanioj, la registaro enversxis grandan sumon da oficiala mono en projektojn por la nukle-energia industrio surbaze de disvolvigxo de novtipaj nukle-energiaj reaktoroj. En tiu cxi konekso Doonen havis la rolon kanali oficialan monon en privatan nukle-energian industrion.

Ekde kiam Doonen estis establita en la fiska jaro 1996, cx. tri miliardoj da enoj de oficiala mono estis elspezita cxi-cele. Aliflanke, privata industrio, inkluzive de la elektro-energiaj kompanioj, kontribuis nur cx. 200 miliardoj da enoj en la sama periodo. La cxefdirektoro de Doonen venis el privata industrio -- la unua administra direktoro venis el Elektro-Energia Kompanio Cxuubu, la dua el Kompanio Hitacxi, kaj la nuna administra direktoro el Tokia Elektro-Energia Kompanio. Cxiuj plimalsupra-nivelaj pozicioj de Doonen estas okupitaj de personoj el Ministrejo de Scienco kaj Teknologio aw de Ministrejo de Internacia Komerco kaj Industrio.

La pasintaj metodoj, en kiuj oni firme antawenigas esplorojn kaj disvolvojn disde fundamento, estis forlasitaj, kaj la nuna imperativo estas rigida disvolvo de teknologio law antawdecidita horaro. Awtokratia, nedemokratia emo kiel la ignorado kaj subpremado pri la opinioj de la laborantaj ingxenieroj estis establitaj kaj plifortigitaj.

Estas aparte grave noti, ke la registaro kaj la Ministrejo de Scienco kaj Teknologio sencede insistas, ke la teknologioj por la rapid-genera reaktoro kaj nukle-brulajxa retraktado estas jam "establitaj" malgraw la fakto, ke estas vaste dirite, ke ili estas tipaj nekompletaj teknologioj kaj gxia sekureco devas esti serioze pridemantitaj, kaj ili estis efektigataj law tro riskema disvolva plano law la "mito de sekureco", kiu jam estas pruvita falsa.

Kiam gxi decidis konstrui "Monjxu" en urbo Tsuruga, Doonen diris en gazetara konferenco, ke natria liko el malvarmigilo estas neprobabla. Kaj kiam gxi decidis konstrui la asfalt-solidigan instalajxon en vilagxo Tookai, gxi diris al la vilagxo, ke ne versxajnas fajregi, sed se fajrego okazos, gxi estos tuj estingita.

Cxar tio estis pruvita nevera, Doonen devis mensogi alian mensogon por kovri la akcidenton. La "falsa raporto" pri la fajrego kaj eksplodo en la retraktejo kaj la rilataj publikigoj pri la akcidento cxe la "Fugen" signifas, ke cxiuj okazis pro la registara troriska politiko meti la politikon antaw tekniko, kaj teknikon antaw sekureco, ne vidante verajn cxirkonstancojn.

K. Kurita

Germanaj Polico kaj Protestantoj Kunfrapigis
Pro Ekspedo de Radioaktivejo

Polico en 30 000-persona laborgrupo komencis eskorti pridiskutata ekspedo de radioaktivajxo tra Germanio la 28-an de januaro, bridante milojn da protestantoj en la plej granda sekuriga operacio en la postmilita germana historio, raportis Reuter.

Ses ujoj da radioaktiva forjxetajxo el centraloj en Germanio kaj Francio alvenis al fervoja stacio en sud-germana urbeto Walheim la 28-an de februaro kaj estis komenconta malrapidan vojagxon la 3-an de marto al provizejo en Malalta Saksio. La sekuriga operacio kostos almenaw 66 milionojn da germanaj markoj (4,7 miliardojn da enoj) kaj superos la 46 milionojn da markoj elspezitaj por pli malgranda ekspedo lastjara al Gorleben, kiam 19 000-anoj da polico necesis por sendi la radioaktivan forjxetajxon tra milionoj da protestantoj.

K. Kurita

Depost kiam mi publikis sur la lasta numero pri laborista movado en Germanio, Francio kaj Britio, ilia aktivado pli kaj pli vastigxas, kiel ni vidis en internacia batalo de laboristoj en Renault, montrita en `Ewrostriko' de la 7-a kaj `Ewromanifestacio' de la 10-a de Marto. Tamen pri tio francaj amikoj estas pli kompetentaj, kaj ni atendu ilian fresxan raporton.

La memkontraweco de ewropa unuigxo knaras en cxiu parto de Ewropo. Jen en Germanio, dawre de la lasta jaro, ministoj rebatis kontrawsxparan politikon de la registaro, kiu intencas redukti duonon de la subvencio al la minejoj gxis 2005; ankaw laboristoj de konstruado, agraro kaj informmedio starigxis kontraw 30% da senlaboreco. Mi rememoras pri nia grupa vizito al Germanio en 1990, tiun entuziasman intersxangxon kun germanaj esperantistoj. La energio kiu rompis la muron de Berlino vivas, vivas en persista batalo. Kaj tia laborista movado komencas kunigxi kun movadoj en aliaj kampoj kiel montrigxis en la paska manifestacio por paco kun postulo de dungo, malarmado kaj nuligo de malricxeco. Ni atendu raportojn de germanaj amikoj, cxar mi kredas, ke pluraj esperantistoj staras en tiuj vicoj, aw suferas pro tiel granda senlaboreco, kiu atingas 10.8% kun 4 146 mil en la fino de 1996.

En Rusio

La 5-an de Novembro, Unio de Sendependaj Laboristaj Sindikatoj en Rusio organizis tutlandan unuigitan agon, kaj la cxefministro foje promesis pagi en la jaro gxis nun ne pagitan salajron, sed tio ne realigxis. Law la Ministro de Laboro, ne pagita salajro en la tuta lando nombris 47 duilionoj da rubloj, el kiuj nombris 2.7 duilionoj pri karbominejoj, kaj ne pagita periodo atingis al 6 aw 8 monatoj komence de Decembro.

La dua agado okazis kun 20 milionoj da partoprenantoj tutlande en la 27-a de Marto. Cxi-foje ili estis laboristaj sindikatoj kiuj ankoraw ne aligxas al Sendependaj Laboristaj Sindikatoj, kaj postulis pagon de salajro kaj rezignon de la registaro. En Moskvo, amasigxis 100 mil partoprenantoj en Rugxa Placo.

En Italio

Antaw tio sxargxawtaj laboristoj parte blokis cxefajn vojojn per kamionoj, kaj sxoforis "eskarge" la 18-an de Novembro, kaj post rompigxo de kolektiva negoco, ili blokis 180 vojojn kaj petrolrafinejojn la 26-an. Ili postulas malpliigon de labortago, kiu atingas la 60 horoj semajne, pravan salajron, emeritigxon je 55 jaragxoj kaj pligrandigon de rajto de laborista movado. La mitingo sukcesis sur tia batalema grundo de laboristoj.

En Koreio

En Sud-Ameriko

Ni vidis, ke la pezaj problemoj, kiuj igas laboristojn kaj malricxajn levigxi ne estas izolitaj en unu lando, sed havas internaciajn rilatojn. Kaj kiomgrade nia lingvo estas utiligita aw aplikita por informi la movadon de herba radiko kaj fortigi la solidarecon? Nanba Sgxozi

Pli ol 4 mil ekzektitaj en 1996

Law Amnestio Internacia raportis la 3-an de Aprilo, ke la ekzekutitaj en la mondo dum 1996 nombris almenaw 4\272 el 39 landoj. La unuan lokon okupas Cxinio, en kiu pli ol 3\500 estis ekzekutitaj, kaj sekvis Ukrainio kun 169, Rusio 140, Irano 110.

Gxuste en tiu tago, Komisiono de Homaj Rajtoj de UN akceptis rezolucion postulantan abolicion de mortpuno kun 27 da aprobo, 11 kontraw kaj 14 da sideteno. Inter la kontrawaj trovigxis Japanio, Usono, Cxinio, Sud-Koreio, Malajzio kaj Singapuro.

Nanba Sgxozi

Precize antaw dek jaroj sur la turisma mapo de 2750-jara SAMARKANDO (Uzbekistano) aperis nova vidindajxo: la Internacia Muzeo de Paco kaj Solidaro, kiu gxis nun restas unika cxi-speca institucio en la monda E-movado kaj ankaw unusola Pacmuzeo en la Komunumo de Sendependaj Sxtatoj.

La ideo arangxi similan muzeon naskigxis komence de la 80-aj jaroj, kiam samrkandaj esperantistoj organizis tre sukcesan serion de internaciaj porpacaj ekspozicioj. La muzeo mem fondigxis law iniciato de loka E-klubo decembre 1986 honore al la Internacia Jaro de Paco kaj lokigxas en la urbocentra Parko de Kulturo kaj Ripozo.

La Internacia Muzeo de Paco kaj Solidaro estas senprofitcela neregistara institucio celanta antawenigon de paco kaj tutmonda konscio pere de popola diplomatio, kulturo kaj artoj; evoluigon de publika scio, zorgo kaj sento de persona respondeco por la globskalaj defioj, kiujn alfrontas la homaro; kuragxigon de homoj por engagxigxi en la procedon de kreado de la pli bona mondo.

La muzeo efektivigas diversajn edukajn projektojn kaj havas konstantan ekspozicion el miloj da diversspecaj eksponajxoj el pli ol 100 landoj de cxiuj mondpartoj.

Cxiujare la muzeo okazigas Infanajn Festivalojn de Paco kaj Malarmado submote "Milito Ne Estas Ludo. Kial Do Ludi Militajn Ludilojn? Paco Komencigxas De Mi." Dum tiuj cxi festivaloj lokaj infanoj estas invitataj intersxangxi siajn militajn ludilojn je tiuj pacaj, senperfortaj kaj kreivaj. Krome okazas diversaj koncertoj, artaj konkursoj, ORIGAMI-metiejoj, pacloterio, plumamika servo kaj aliaj eventoj. Cxiu "malarmigxinta" infano ricevas specialan dulingvan Diplomon de Paco kaj Malarmado.

Dum lastaj jaroj la muzeaj aktivuloj arangxis ampleksajn infanartajn ekspoziciojn el Francio, Koreio, Awstralio, Nov-Zelando, Tajvano, Egipto, Filipinio, Albanio, Irano, Tibeto..., kiuj ebligis al ni kaj niaj samlandanoj malkovri tiujn landojn tra la okuloj de infanoj de tiuj cxi lokoj.

Krome ni okazigas kelkajn aliajn internaciajn projektojn: "Awtografo de Paco", "La Mondo Ridetas", "Granda Silka Vojo", "Posxto de Paco", "Belo Savos la Mondon", k.a.

En 1989 la Ministerio pri Kulturaj Aferoj de Uzbekistano distingis la muzeon per la honora titolo "Popola Muzeo."

Kun ni kunlaboras kaj partoprenas en niamuzeaj projektoj multegaj internaciaj kaj naciaj organizoj kaj pacamikoj tra la tuta mondo (memkompreneble, ne nur esperantistaj!). Ankaw via partopreno, kunlaboro, helpo kaj subteno estas ege bonvena. Vi povas kontakti nin letere kaj telefone:

Internacia Muzeo de Paco kaj Solidaro,
P.O.Bosx 76, UZ-703000 Samarkand,
Respubliko Uzbekistano
Tel: +7(3662)33 17 53.

Koran bonvenon!

Anatoli Ionesov

Jen estas intervjuo kun la sociologo, membro-korespondanto (de Bulgara akademio de sciencoj) prof. Stojan Mihajlov, publikigita en jxurnalo "zname (standardo), en urbo Pazargxik. La materialo estis tradukita kaj sendita al la redakcio de la Verda Kolombo fare de Petko Arnaudov. La redakcio pensis, ke pluraj lumradioj el malsamaj anguloj reliefigas objektojn, kiuj, kvankam tre interesaj, ne estas multe informataj.

Dem:

S-ro Mihajlov, cxu estas disfendigxo en BSP (Bulgara Socialista Partio)

Res:

Mi ne uzus la terminon "disfendigxo". Tio estas disfalo, kiu manifestigxas je du niveloj -- disrevigxo de la elektantoj kaj forlaso de BSP fare de elstaraj partiaj agantoj. BKP (Bulgara Komunista Partio) povis elteni la kruelan baton, kiun gxi ricevis en j. 1956. Tiam, kiam estis kritiko kontraw la kulto al Stalin, gxi ne disfaligxis. En j. 1989, kiam estis sxangxita Todor Jxuvkov BKP denove travivis kaj komencis socialdemokratizi sin, akceptante la nomon BSP. La lasta bato venis pro la granda fiasko de la partia estrado de la lando. La disrevigxo de gxiaj certaj elektantoj estas senkompata. La plej terura okazis kiam la homoj komprenis, ke la registaro de BSP favoras la dissxteladon de la lando kun celo ricxigxo de certaj grupoj.

Dem:

Cxu estas en BSP personoj, kiuj povus savi la partion?

Res:

En la nuna gvidantaro mi ne vidas tiajn personojn. Mi konsentas, ke ili ne povas esti inter la amikaro de Jxan Videnov. Ili havis la plenan potencon en la sxtato, estis subtenataj de la parlamenta plimulto, tamen fiaskis. Oni ne povas sercxi ilin ankaw en la tavoloj kiuj levis Jxan, kaj faris grandan eraron. Aleksandro Lilov estas serioze respondeca pri tio. Tiuj homoj demonstris, ke ili ne posedas nek komprenon pri la kompetentuloj, nek komprenon pri la okazintajxoj. Kiam oni diskutis la unujaran laboron de la registaro de Videnov, la estraro de BSP ne manifestis sin je la necesa nivelo. Krome, diference de SDF (Asocio de la demokrataj fortoj) oni faris plurajn gravajn erarojn en la antawelekta kampanjo. Tio estis senprecedenca fiasko. Kie estis tiam la anoj de la SUPERA partia konsilantaro, por ke ankoraw tiam sxangxi Jxanon? kaj deklari, ke lia agmaniero ne esprimas la politikon de la partio?

Dem:

Sed la ekonomiaj ekspertoj de la partio, cxirkaw Lukanov?

Res:

Ili parolis pri demokratia socialismo kaj mensogis la homojn samtempe disdonante la sxtatan havajxon al privataj personoj, kiuj nun estas la plej grandaj ricxuloj.

Dem:

Kia parto de la politika spaco estonte okupos BSP -- rande maldekstra, aw ...

Res:

BSP ne estas maldekstra partio. Oni ne povas kreadi novajn kapitalistojn law dumtaga-raba metodo kaj samtempe nomi sin maldekstra partio tio estas absoluta demagogio.

Dem:

Kiamaniere, law vi, BSP povus konservigxi kiel stabila faktoro en la politiko?

Res:

Identigante sin kaj montrante kies interesojn gxi priservas. Se gxi klopodos konservi tion, kio restis de gxiaj elektantoj. Se gxi klopodos regajni la konfidon al si mem.

Dem:

Kiajn rekomendojn vi donus al BSP pri gxia programo en la antawstarantaj elektoj?

Res:

BPS devas klarigi sian praktikan rilaton al la nacia kapitalo. La ekonomiaj grupoj kaj la grandaj posedantoj farigxas gvidanta forto en la socia evoluo de Bulgario. Jxan Videnov komencis paroli kontraw ili. Kiamaniere oni povas tiel paroli? Tio estas la gvidanta grupo posedanta la bazajn rimedojn por produktado, al kiu servas jxurnalistoj, sciencaj laborantoj, la homoj de la arto. Tio estas la homoj, kiuj aligos Bulgarion al la mondaj gxeneraligaj procesoj. De tio dependas cxu ni transformigxos en duonkolonia, en banala respubliko, aw en estimata sxtato.

Dem:

Cxu BSP posedas nun gajnantan karton sur kiu bazigxi je la elektoj?

Res:

Gxi devas cxesi paroli, ke niaj cxiuj malbonajxoj venas de la registaro de ADF, antaw BSP, kiel faris Ivan Marazov dum la prezidenta kampanjo. La morala, ekonomia kaj politika krizo venis fare de la estrado de Todor Jxivkov. Ni eniris en ekonomian krizon ankoraw en la komenco de la 80-aj jaroj, sed Jxivkov kasxadis gxin. Oni faradis pruntoprenojn je la kosto de pligrandigxo de nia sxtata sxuldo. De malpli ol 3 miliardoj da dolaroj en 1983-a jaro gxi alkreskis al 9 miliardoj en 1989-a jaro.

Dem:

S-ro Mihajlov, kiam BSP revenos en la sxtata estrado?

Res:

BSP povas ricevi dum la balotoj en aprilo cxi-jare 15, ecx 12% el la vocxoj de la balotontoj. En proksima estonto mi ne vidas gxin en la sxtata estrado. Se ankoraw nun la partio konservigxos kaj ne disfaligxos, aw ne transformigxos en malgranda pilitika forto kaj gxiaj elektantoj ne orientigxos al aliaj formacioj. En Bulgario estas cxirkaw 10 komunistaj partioj kiuj pretas akcepti tiujn elektantojn.

(Anelia Basxeva)

Oficiala Raporto de la Estraro de JPEA

El la lasta generala kunsido

(1)

Ni traktos pli da novajxoj el eksterlandoj, kiaj tamen ofte aperis sur la organo ankaw gxis nun. Japanlingvaj rubrikoj estos utiligitaj por teni kaj disvastigi rilatojn kun herbradikaj movadoj ekster esperantujo. Ni esploros kiel plimultigi japanlingvajn pagxojn.

(2)

Ni havos fakan kunsidon kun aliaj grupoj en la kadro de la Kongreso de Japanaj Esperantistoj.

(3)

Ni kolektos kaj eldonos pri la temo "Kio estis Vjetnama Milito?"

(4)

Ni organizos "la Vojagxon de Paco".

(5)

Ni invitos reprezentantojn de FET (la Federacio Esperantista de Laboro) al la Monda Konferenco kontraw Atom- kaj Hidrogen-Bomboj.

(6)

Ni partoprenos en la Granda Pac-Marsxo de Popolo stafete de esperantistoj.

(7)

Ni havos elsendadan laboron kiel interamikigxon.

(8)

Ni ellernos teknikon de librobindado por malgranda kvanto.

(9)

Ni eldonos jarlibron.

(10)

Ni eldonos brosxuron por prezenti JPEA.

(11)

Law montro de la kontrevizorino, ni plibonigos tian staton de kotizo-enspezo, ke 34.6% da membroj ankoraw ne pagas por tiu jaro.

Elstaraj trajtoj de la situacio depost la kunsido

Ni sendis protestajn leterojn al ambaw registaroj franca kaj cxina pri iliaj eksperimentoj.

De la 30-a de Oktobro, publika awskultado de Internacia Justica Jugxejo estis malfermita por jugxi cxe la uzo kaj fortimigo de nukleaj armiloj estas kontraw internaciaj legxoj. Ambaw urbestroj de Hirosximo kaj Nagasako atestis kontraw, dum reprezentanto de japana registaro ne montris sian jugxon.

Dum cxi tiu periodo, cxefa trajto estas, ke pli kaj pli ampleksigxis forto kontraw nukleaj armiloj.

En la 24-a de Julio, 1995, Konferenco de Pagwash estis okazigita en Hirosximo kun 165 sciencistoj el 46 landoj, kaj akceptis deklaracion: ... La vera sekureco ne povos ekzisti, se oni ne malmuntos la nukleajn armilojn mem, ne jxuros tiujn ne posedi, kaj ne malpermesi la fabrikadon.

La Monda Konferenco kontraw Atom-kaj Hidrogen-Bomboj en 1997 estis okazigita en tia situacio. La deklaracio de Hirosxima, akceptita en la Internacia Kunsido de la Konferenco, resumis la situacion kaj alvokis plian antawen-pusxon de la movado

Stimulas plu tian movadon la deklaro de 60 emeritaj plej altaj kadroj el 17 landoj. La deklaro estis publikita en la 5-a de Decembro, 1996, en Vasxingtono, kaj partoprenis en gxi 2 el Japanio kaj 19 el Usono.

S-ro Sakonjxoo Naotosxi el Japanio estis eksa Gxenerala Sekretario de Komuna Staba Konsilio de la Defenda Agentejo, kaj aperis sur la organo de Asocio por Sen-Nukleaj Registaro.

Kun nenia dubo, la movado por malpermeso de nukleaj armiloj antawenmarsxas.

En la lando, la batalo kontraw usonaj militbazoj eksplode levigxis tuj post la 4-a de Septembro, 1995, kiam usonaj soldatoj seksatencis knabinon-lernejanon de elementa lernejo, kaj rapide la problemo de Japani-Usona Sekureca Traktato, efektiva milita alianco aperis tuj antaw la popolo. En la 15-a de Awgusto, 1996, cxefministro Murajama esprimis, "Kolonia regado kaj agreso donis damagxon kaj suferon al la popoloj, speciale aziaj", kaj "montras akran repripenson kaj elkoran pardonpeton", sed li ne menciis pri la respondeco de la registaro, Tia memkontraweca sinteno malkovrigxis en diversaj lokoj. Ecx post liaj vortoj la registaro ne rekonas respondecon pri seksaj sklavinoj dum la milito, rifuzas kompenson al ili anstawante per memvola monkolekto al Nacia Fonduso por Paco en Azio por Virinoj. Plue ofte registaraj kadroj malkasxis sian veran koron kiel ekzemple Etoo Takami, eksa direktoro de Gxenerala Agentejo, kiu esprimis ke Japanio faris ankaw bonon dum la regado super Koreio.

Unuvorte, la problemo en la mondo kaj en Japanio ankoraw postulas nian aktivadon por malkovri antaw la mondo tiujn verajn fazojn kaj apeli por justa socio sen diskriminacio, sen konflikto.

Niaj agadoj

1. Pri aktivado kun la organo

Cetere okazis eraro kawzi al la membroj sursxargxon, postulatan de posxtoficejo, kaj ni petas pardonon por tio. Por sendi plej ekonomie ni estis atentemaj al la limigo de la `norma posxtajxo', t.e. malpli ol 50 gramoj kun fiksita formato, sed en la gxenerala kunsido konkludis, ke ni povas plimultigi la pagxojn se ni sxangxos koverton al volvajxo. La numeron tuj post la gxenerala kunsido ni eldonis kun 24 pagxoj inkluzive japanajn, kaj uzante volvajxon ni intencis savi pezon de koverto. Tamen ni ne rimarkis, ke la posxtoficejo difinas la `norman posxtajxon", ke tio estas aplikebla nur por la fermita koverto. Ni refoje reduktis japanlingvajn pagxojn kiel antawe ekde sekvinta numero, kaj de 1996, ni uzis malpli dikan koverton kaj sukcesis publiki japanlingvajn artikolojn en 8 pagxoj.

Ni klopodis, ke ni povos montri niajn opiniojn cxe gravaj eventoj en la socio. Okaze de la nukleaj eksperimentoj de Francio kaj Cxinio, ni sendis protestajn leterojn al amtaw registaroj.

Ankaw en la situacio, ke ni havas pli oportunan sxancon por alproksimigxi al nia celo, akceli levigxantan movadon kontraw nukleaj armiloj kaj usonaj militbazoj, ni apelis al la membroj por subteni kandidatojn kiuj staras kontraw nukleaj armiloj kaj usonaj militbazoj.

Vigla diskuto sur la organo ankaw estis temo montrita en la gxenerala kunsido. La organo liveris lokojn por libera diskuto, kiel estas montrite en la temo pri damagxo el nukleaj eksperimentoj kaj bulgara situacio. Bedawrinde ankaw tie malkovrigxis manko de partopreno de japanaj esperantistoj.

Ni ricevas plendojn pri preskoboldo. De tempo al tempo ni sukcesas peti pruvlegado, sed ne cxiam. Estas certe, ke solvi cxi tiun problemon plialtigos prestigxon de nia organo.

2. Pri komuna faka kunsido

3. Pri resumo de la milito en Vjetnamio

4. Pri `packaravano' kaj partopreno en la Granda Pacmarsxo

Law la decido de la gxenerala kunsido ni planis kaj aperigis reklamon sur n-ro 135 (Jan. Feb.) de la organo, sed neniu varbigxis. La laboron planitan en la gxenerala kunsido, t.e. montri bildojn de Iwasaki Cxihiro kaj esplori eblecon havi ekspozicion ekster Japanio, sxuldis sur sin vicprezidanto Kumaki, kiu partoprenis la Universalan Kongreson kaj vizitis Cxehxion kaj aliajn landojn.

Ni ne sukcesis partopreni en la Granda Marsxo por Paco. La proponon ni faris kun iom da kaprico kun naiva deziro. Cxe la decido ni devas esti pli racia konsiderante la konkretan planon kaj perspektivon kiel organizi gxin.

5. Pri invito de delelgitoj el eksterlande

Kiel iliaj aktivadoj estis publikitaj sur n-ro 138 (Jul. Awg. 1996), ilia partopreno havis signifon en tio, ke ili estis solaj francoj, kiuj partoprenis al la konferenco, kaj kies registaro ripetis nukleajn eksperimentojn kontraw monda opinio, kaj ke ili impresis al la pacamanta publiko ke nia lingvo estas ege utila al la movado por paco. Ni apelis la fonduson por inviti ilin, kaj sukcesis havi 141 mil enojn. Estis klare, ke tiu sumo en cxi tiu fojo ne estis suficxa, sed la monofero en 1990 (?) de anonima membro el Hgxogo multe helpis la aferon.

6. Pri la dato de la organo-elsendado

7. Pri propaganda brosxuro kaj jarlibro

8. Pri pago de kotizo

Kion donis al mi la cxehxa literaturo
serio 2

K.Kurisu

La esperanta originalo de la eseo, kiu aperis en cxehxa traduko de KAVAPECh okaze de la UniversalaKongreso de Esperanto en Prago somere 1996

Kurisu kei

2. Kiel komencigxis mia kontakto kun la cxehxa literaturo

Al Zhan mi sendis tajpkopion de mia esperanta traduko de "cxevalo", 17) novelo de Tokunaga Sunao, 18) japana komunista verkisto laborist-devena, kaj li siaparte sendis gxian retajpajxon al Zalupsky, tiel ke cxi tiu jam en sia unua letero al mi de la 7-a de junio 1948 informis min, ke li jam slovaken tradukis "Cxevalon" kaj ke kune kun la sekvanta letero li jam povos sendi al mi la n-ron de "Praca", en kiu estas publikigita gxia traduko.

Kaj efektive li raportis al mi en sia sekvanta letero de la 1-a de awgusto, ke gxi aperis en "Praca" de la 25-a de julio, kaj ke li sendas al mi unu plenan ekzempleron de tiu n-ro kaj du eltondajxojn. "Cxevalo" estis poste represita en sia slovaklingva formo en revuo "Novy orient" en Prago.

Law peto de Zalupsky mi nove esperantigis tri novelojn el la antawmilita proleta literaturo japana kaj sendis al li. Ili estis: "Letero el cement-barelo" 19) de Hayama Yosiki,20) "Viro, kiu ne aplawdas" 21) de Huzimori Seikiti22) kaj "Fruprintempa vento"23) de Nakano Sigeharu24) Kaj ili cxiuj estis publikigitaj en "Praca" en slovaklingva traduko de Zalupsky.

Cxi tiu tradukis slovaken ankaw law mia esperanta traduko la romaneton "Krabsxipo"26) japana komunista verkisto torture murdita de Tokko^, la jam menciita japana Gestapo, en Tokio la 20-an de februaro 1933. Gxi aperis en 1951 cxe la eldojeno de "Praca" en Bratislava sub titolo "Lod na kraby".

Gxia cxehxa versio, "Lod na kraby", fare de Vlasta Hilska' aperis plifrue, en 1947 en Prago kiel volumo de Lidova' knihovna (Popola Libraro), Gxia traduko estis farita law la japana eldono el 1933, nome el la sama jaro, kiam gxia awtoro estis de Tokko^ torture murdita. Tial ne estas mirinde, ke gxi ne estis plena, cxar la japana eldono mem ne estis plena, tial, ke la tiama japana cenzuro forstrekis el gxi multajn vortojn kaj frazojn.

Sed mia esperanta traduko estis plena, cxar Kisi Yamazi, verkisto kaj amiko de Kobajasi, kiur editoris post martirigxo de cxi tiu lian 3 voluman verkaron, donace sendis al mi ekzempleron de la japana eldono de "Krabsxipo", en kiu li revivigis cxiujn votojn kaj frazojn forcenzuritan, por helpi min, kiam en 1934 mi komencis esperantigi la romaneton law mendo de EKRELO )Eldon-Kooperativo por Revolucia Esperanto-Literaturo), kiu estis fakte la eldonejo de SEU (Sovetrespublikara Esperantista Unio).

Pro tio mia esperanta traduko de "Krabsxipo" estas plena sen ia ajn "brecxo". Sekve ankaw gxia slovaka traduko farita law mia eseranta traduko estas plena. Krom tio en la cxehxa traduko la japana vorto syo^gun27) (sxoguno) estas erare tradukita kiel "so'gun" malgraw ke syo^gun en tiu kunteksto signifas generalon de moderna armeo, sed ne fewdan militistan suverenon, kiuj en la japana lingvo oni nomas same syo^gun. Nome tiu japana vorto signifas jen fewdan militistan suverenon jen generalon de moderna armeo.

Mia esperanta traduko de "Krabsxipo" mem gxis nun kusxas en tirkosto, cxar EKRELO malaaperis por cxiam, kiam Stalin likvidis en 1937 la tutan esperantan movadon sovetan: ankaw por li Esperanto estis lingvo dangxera, ja ecx dangxerega.

Siaparte Zalupsky komencis esperantigi tutan novelaron "Nema' barika'da" de cxehxa verkisto Jan Drda konforme al mia peto, ke li esperantigu por mi ian libron, kiu bone priskribas la vivon kaj batalon de cxehxaj civitanoj sub la nazigermana okupacio, cxar ni japanoj tre scivolis pri tio, cxar antaw ni tiam ankoraw trovigxis sub la usona okupacio. Kaj li sendis al mi tri novelojn el "Nema' barika'da" (Muta Barikado) en sia esperanta traduko:"Vyssi dynamitu" (Plialta Principo), "Hlidac dynamitu" (Gardisto de Dinamito) kaj "Nema' barika'da" (Muta barikado).

Mi ilin cxiun japanigis kaj publikigis, unu post la alia, la unuaj du en "Sin Nihon Bungaku" (Nova Japana Literaturo) kaj la trian en "Ningen" (Homo). Ili ambaw estas monataj literaturrevuoj en Tokio. Bedawrinde li ne povis sendi al mi la pluajn novelojn el "Nema" barikada" en sia esperanta traduko, cxar pro akrigxo de la malvarma milito li estis mobilizita en la cxehxoslovakan armeon kiel rezerva oficiro (li partoprenis en Slovaka Nacia Ribelo en 1944).

Kion fari? Post pripenso mi min letere turnis al la cxehxoslovaka kulturministerio kun peto pri urgxa helpo, cxar gxis plifrue sendis al mi law interveno de Za'lupsy angla lingvan memlernilon de la cxehxa kaj vortarojn, cxehxa-anglan kaj anglan-cxehxan, por ebligi al mi memlernadon de la cxehxa, kaj krom tio mi sciis, ke gxia kunlaboro kun elstaraj cxehxaj esperantistoj ankoraw dawras malgraw ke la cxehxoslovaka komunista registaro, kiu ekestigxis februare 1948, jam evidente malfavoris la esperantan movadon.

Kaj mi ne trompigxis, cxar gxi senprokraste komisiis al Milos Luka'S, elstara esperantisto el Hradec Kra'love', esperantigi por mi la ceterajn 8 novelojn el "Nema barikada". Nur dank'al tio al mi prosperis japanigo la tutan novelaron de Jan Drda kaj eldonigi en Tokio libroforme30) en 1952.

Zalupsky komencis esperntigi por mi ankaw la tutan libron "Riprta'z psana' ne opra'tce" (Riporto skribita en la pendumila masxo, pli simple "Riporto") de Julius Fucxik, sed pro la supre menciita cirkonstanco povis sendi al mi nur la enkondukon de la awtoro. Sekve mi gxin japanigis law gxia anglalingva traduko, "Motes from la Gallows" (Notoj el la Esxafodo) aperinta ne Novjorko en 1948, kiun mi gxustatempe donace ricevis de japandevena usona verkisto komunista, nomata Abe Yosio, el Novjorko.

Samtempe mi japanigis ses elprizonajn31) de fucik el "Masses and Maistream" (Amasoj kaj Cxeffluo), komunista monatrevuo en Novjorko, la tagnotojn, kiujn li skribis rekte antaw la Munkena Diktajxo, el "Czechoslovak Life" (Cxehxoslovaka Vivo), la anglalingva poreksterlanda revuo en Prago, kaj 11 artikolojn, kiujn li verkis kaj publikigis en diversaj kontrawlegxaj gazetoj sub la nazigermana okupacio, escepte de "O hrdinech a hrdinstvi" (Pri Horooj kaj Horoeco) el 1934, el unu-voluma ruslingva elektita verkaro de Julius Fucik eldonita en Moskvo en 1950.

Kvankam gxis tiam mi tradukis la cxehxajn literaturajn verkojn el Esperanto akj el la angla kaj la rusa, neniel rekte el la cxehxa, tamen oni jam komencis rigardi kaj trakti min kiel specialiston pri la cxehxa literaturo. Tion mi hontis kaj komencis serioze memlerni la cxehxan lingvon law la anglalingva memlernilo de la cxehxa eldonita en Londono dum la milito, kiun la cxehxoslovaka kultur^ministerio plifrue sendis al mi law rekomendo de Imrich Za'lupsky, kiel menciite supre.

Tio estis unu motivo, kial mi fine decidis memlerni serioze la cxehzan lingvon. Sed la vivo estas komplika, ne tiel simpla, kaj por eldiri la plenan veron cxi-okaze, mi havis por tio ankoraw kelkajn aliajn motivojn.

Notoj:

16)張門凡、17)馬、18)徳永直、19)セメント樽の中の手紙、20)葉山嘉樹、21)拍手しない男、22)藤森成吉、23)春先の風、24)中野重治、25)蟹工船、26)小林多喜二、27)将軍。