Por mondo sen nuklearmiloj


Cxefaj materialoj de tiu cxi artikolo estas cxerpitaj de Datelin Tokyo n-ro 48, Majo 1997 kun mallongigo.

Ankaw en Usono

Unu el la faktoj kiuj altiras nian atenton estas ke plimulto de la vocxdonantoj en Vasxintono, la cxefurbo de la plej potenca nuklearmila sxtato, subtenis vocxdonantan iniciativon de 1993 por amendi la usonan konstitucion. La amendo-provajxo inkludis la eliminon de nuklearmiloj. Tio simbole montras ke dum la registaro persistadas pri nukle-armiloj, gxia kontrawdiro kun la popolo neeviteble pliigxas, ecx se la teorio de "nuklea fortimigo" sxajnas havi radikojn inter ordinara popolo gxis hodiaw.

La rezulto de statistika esploro farita de anti-nuklearmila organizo en Aprilo cxijare en Usono rilate al la demandoj de nuklearmiloj pruvas ankaw, ke la nuligo de nuklearmiloj estas la postulo de la dominanta plimulto de la popolo: 84% de la usonanoj vocxdonintaj diris, ke ili "sentus sin pli sekura, se certus, ke neniu lando, inklude Usonon, havas nuklearmilojn"; 77% subtenis la nuligon de cxiuj nuklearmiloj; kaj 87% de usonanoj deziras ke Usono negocu por interkonsento elimini nuklearmiloj.

En Usono, lastatempe estas multe da aliaj movoj postuli la nuligon de nuklearmiloj. Inter aliaj, altiras atenton la movoj de tiuj, kiuj antawe laboris en la kerno de usona nuklea strategio.

En Decembro 1996, 60 emeritaj generaloj kaj admiraloj el 17 sxtatoj publikigis la "Deklaron por Nukle-Armiloj." Iniciatis la alvokon Lee Butler, eksa komandanto de la Usona Strategia Avia Komandejo, kaj Andrew Boodpaster, eksa plejsupra alianca komandanto de NATO. La du, kune kun Robert MacNamara, eksa usona sekretario de defendo, kaj aliaj, helpis formi la Komitaton pri Nuklea Politiko, kies celo estas la elimino de nuklearmiloj fare de cxiuj nacioj.

Krome, kiel membro de la "Steering Commitee of the Project on Eliminating Weapons of Mass Destruction (Direkta Komitato de la Projekto pri Eliminado de Armiloj de Amas-Detruado)" organizita de la Centro de Henry L. Stimson, ili partoprenis en la pretigado de raporto titolita, "American Legacy -- Building a Nuklear-Weapon-Free World (Usona Heredajxo -- Konstruado de Mondo sen Nuklearmiloj)."

El lia propra okupigxo pri la ellaborado de nuklearmila strategio kaj direktado de militaj operacioj -- la horora sperto, ke li trovis sin plej proksime al la butono por komenci nuklemiliton, Butler diras, ke nuklea fortimigo estis nenio krom "teologio trankviligi nian moralan angoron" pro kreo de la krizo de nuklea ekstermo.

Atentigante la eraron de kredo pri la teorio de nuklea fortimigo malgraw la falo de Sovetio, li emfazis, ke tiom longe kiom ni estas obsedata per nuklea fortimigo, ni neniam povas liberigi nin de la pereo fare de nuklearmiloj, kaj estas nenia solvo alie ol la nuligo de tiuj armiloj. Lia deklaro montras, ke la fundamenta kontrawdiro de la teorio de nuklea fortimigo estas tiel klara, ke gxi jam ne povas esti neita ecx de tiuj, kiuj evoluigis gxin. Nun antaw ni estas reala perspektivo por cxirkawi kaj izoli la por-nuklearmilajn fortojn.

Urgxu la Nuligon de Nukle-Armiloj

Inter tiuj movoj, tio, kio altiras nian intereson estas la fakto, ke ecx se la konkludo de internacia traktato ne estas rekte postulata, vocxoj kreskantas por urgxi, ke nuklearmilaj sxtatoj komplete forlasu siajn nuklearmilajn arsenalojn nunmomente, ne konsiderante la taskon kiel "revon" por malproksima estonteco.

Ekzemple, la raporto "Usona Heredajxo -- Konstruado de Mondo sen Nuklearmiloj" difinas la taskon elimini nuklearmilojn kiel "finfinan" celon kaj listigas la efektivigon de la START II inter tujaj taskoj. Sed samtempe gxi argumentas, "Se ni ne difinas la eliminon kiel la vojmontrilon de nia klopodo, ni neniam povos atingi pli grandan celon," kaj alvokas por la decido nuligi cxiujn nuklearmilojn.

Ankaw la "Deklaro pri Nuklearmiloj" de emeritaj generaloj asertas, ke tiaj taskoj kiel granda redakto de nukleaj fortoj devas esti urgxe komencitaj, "surbaze de la deklarita principo de... kompleta kaj nerevokebla elimino de nuklearmiloj."

La raporto publikigita en somero 1996 fare de la Komisiono Camberra pri la Elimino de Nukle-Armiloj, konsilantaro de la awstralia registaro atentigis, ke "La unua postulo estas ke kvin nuklearmilaj sxtatoj devigu sin nedubasence elimini la nuklearmilojn kaj konsentu tuj komenci laboron je la praktikaj pasxoj kaj negocadon necesan por gxia efektivigxo."

Por efektivigi la nuligon de nuklearmiloj, estas sendube gravege kontrakti internacian traktaton malpermesantan la ekspluaton, produktadon, teston, posedon, lokigon kaj uzon de tiuj armiloj. En la Gxenerala Asembleo de U.N. en Decembro 1996, kvar rezolucion postulantan la nuligon ene de difinita tempo-kadro estis adoptita fare de la dominanta plimulto, du el tiuj, kiuj postulis la komencon de negocojn pri la nuligo de nuklearmiloj ene de 1997.

Tamen, dum ne-aliancaj landoj forte postulis la komencon de la negocadon cxe la Konferenco pri Malarmado en Gxenevo, Usono rifuzis ecx inkludi la taskon en la konferenca tagordo, dirante, ke nuklearmila malarmado estas demando diskutinda inter nuklearmilaj sxtatoj.

Sub la cirkonstancoj, estas signifoplene, ke ni formas largxtavolan kunlaboron kaj komunan klopodon inter popolo pri la tasko urgxi la nuklepotencojn nuligi nuklearmilojn, trans la diferenco de opinioj rilate al tio, kiam kaj kiel la nuliga traktato estu pretigota aw kiel nuklemalarmado iru efektive.

Defie al la publika opinio postulanta nuligon de nuklearmiloj, kiu lastatempe ekhavis impeton, la registaro de Usono, rifuzante akcepti gxin kaj gardante sian tenigxon kontraw gxi, ripete emfazas sian klopodon por malarmado, aw argumentas, ke la "firmaj" pasxoj por nuklearmila malarmado prenataj de Usono estas la sola vojo al sennuklearmila mondo.

Aludante la deklaron de emeritaj generaloj pri nuklearmiloj, publikajxo de la porjxurnala sekretario de la White House la 4-an de Decembro, 1996, emfazis la usonajn klopodojn por la efektivigo de la START (Traktato por Redukti Strategiajn Armilojn) I, ratifiko de la START II kaj subskribo de la CTBT (Traktato por Cxioninkluda Testo-Malpermeso), kaj asertis, ke gxia deziro por nuklearmila malarmado estas sama kiel tiu de la emeritaj generaloj.

Citante la deklarojn de la generaloj, kiu advokatas "atenteman procedon al plua redukto kaj finfina elimino de nuklearmilaj dangxeroj," la porjxurnala sekretario emfazis, ke Prezidanto Clinton, en sia parolo cxe Gxenerala Asembleo de U.N. en Septembro 1996 diris, ke li "antawenvidas la novan centjaron en kiu la roloj kaj riskoj de nuklearmiloj povos esti plu reduktotaj, kaj finfine eliminotaj." Kaj la porparolanto diris, "Multaj el iliaj rekomendoj estas konformaj kaj helpaj al administraciaj politikoj."

La publikajxo de la porjxurnala sekretario de la White House, tamen, samtempe emfazis, ke "Usono tenos plu strategiajn nukleajn fortojn suficxajn por fortimigi ian ajn gvidantojn de malamikaj landoj alirantaj al strategiaj nuklefortoj, por ke ili ne agu kontraw niaj gravegaj interesoj kaj konvinkigxu, ke estas vane sercxi nuklearmilan avantagxon." Gxi ankaw diris, ke "ni ne kredas ke ... plua limigo al nia nukle-manifesta politiko estas je nia intereso pri sekureco."

Tio estas nenio alia ol deklari sian intencon havadi nuklearmilojn por cxiam, kaj aserti, ke enorma arsenalo de nuklefortoj necesegas por sia propra intereso. Usono tamen ne havas povon imagi, ke aliaj landoj ankaw povus havi similan intencon.

Kvankam ambaw parolas pri la "finfina elimino de nuklearmiloj," trovigxas grandega diferenco inter la du. Unu postulas la tujan decidon atingi tiun golon kun celo fine elimini ilin, dum alia uzas la argumenton kasxi sian intencon eterne havadi ilin.

Ambicio por Hegemonio Surbaze deNukle-Armiloj

La usona strategio de "monda gxendarmo", devas esti severe kritikata, cxar tio estas evidenta manifesto de hegemoniismo. Rigardante sin kiel la "solan tergloban superpotencon" kun donita rajto de interveno en cxiun konflikton en la mondo, Usono akceptas seneksplike, ke gi devas trudi sankcion/punon al registaroj, senkonsidere pri ilia propra konvinkigxo, pretekste de "prevento de regionaj konfliktoj" aw "ne dismultigo de nuklearmiloj." Tiu cxi sinteno de hegemoniisto Usono regi kaj timigi la mondon subtenate de sia enorma milita povo kun nuklearmiloj kiel kerno farigxis ecx pli okulfrapa. Prezidento Clinton ripetas, "Usono staras sola kiel la necesega (indispensable) nacio en la mondo" (Inawgura Prelego) aw "ni devas forte movigxi kontraw novaj minacoj al nia sekureco", kaj donas specialajn emfazojn al la konfrontado al la "minacoj el kanajlaj sxtatoj." Sed ecx el la debato ene de Usono klare videbligas, kiel senbaza estas la usona strategio.

En awskultado de la Senata Komitato pri Armea Servo "pri nuna kaj estonta naci-sekureca minaco al Usono" en Februaro 1997, anstatawa direktoro de la CIA (Centra Spiona Agentejo) George Tenet aludis al listo de "defiantoj" al Usono kaj citis grandnombrajn landojn, inklude de Rusio, Cxinio, Nord-Koreio, Irano, Irako kaj aliaj, kiel dangxeron de terorismo, dismultigo de armiloj de amasdetruado kaj eksplodo de konfliktoj, instigante unu el la senatanoj demandi, "Kiu el ili estas la plej granda minaco?"

Ankaw cxi tie klare estas montrita la usona sinteno interveni en cxiujn problemojn kaj konfliktojn en la mondo, rigardante ilin kiel minacojn al si. Efektive, lastjare Usono komencis armitan intervenon en la internan problemon de Irako, kaj ricevis fortan internacian kritikon. Cxiuj cxi klare montras, ke usona teorio de "minacoj de kanajlaj sxtatoj" estas ege dangxera strategio de nuda hegemoniismo.

Kio gravas en tiu cxi situacio estas ke sub tia arangxo, pluaj strategioj estas senkasxe akcelataj por la uzo aw minaco de uzo de nuklearmiloj ecx al ne-nuklearmilaj sxtatoj.

Sekvante la lastjaran malkovrigxon de usona preparado por nukle-atako kontraw libia subtera kemi-armila produktejo, estis raportite, ke Usono lokigis novtipajn nuklearmilojn povantajn detrui armilejojn lokigitajn profunde subtere.

En Aprilo, la usona registaro publikigis planon fari subkritajn nukle-testojn en Junio kaj awtuno, kiuj ne kawzos nukle-eksplodojn. Gxi citas sekvantajn tri celojn de la testoj: (1) efektivigo de la plano bonteni sian nukle-fortojn sub la CTBT; (2) bontenado de teknologio disvolvi nuklearmilojn; kaj (3) bontenado de povo rekomenci eksplodo-testojn. Estas atentigata ankaw, ke ultra-mini-nuklearmiloj estas disvolvata por reagi al "regionaj minacoj."

Generalo Butler, kiu antawe laboris en la fronto de strategio de nuklearmila fortimigo, kritikis tiun cxi movon, dirante, ke tio estas provo alkrocxigxi al nuklearmiloj "invitante per magiaj vortoj mondon, kiu spiralas al kaoso, kaj mikskuirante minacojn, kiuj, law ilia aserto, estas malinstigeblaj aw forigeblaj nur per la ekzisto au apliko de nuklearmiloj." La dangxero kaj malracieco de por-nuklearmila politiko de Usono estas nun draste kvitigenda.


Sincekvaj skandaloj en Japanio


Lastatempe en Japanio sinsekvas grandskalaj skandaloj inter burokratoj, bankistoj au entreprenistoj. Jen estas unu el ekzemplaj.

Malbelaj Ligoj inter Nomura, Dai-Icxi Kangjoo kaj `Sookaija'

Ekzistas malbelaj rilatoj inter Asekura Kompanio Nomura kaj Banko Daiicxi-Kangjoo kaj sookaija (=gangstero, kiu eltrudas monon el kompanio, minacante per problemfaro en la gxenerala asempleo de akciuloj)

La Bugxeta Komitato de la Cxambro de Konsilistoj de la Parlamento esploris la skandalon de Nomura la 28-an de Majo, kaj malkasxis la realan bildon de la cxefa asekura kompanio kaj elstara banko, ke ili favore akceptas la subterajn fortojn de sookaija.

Longa kaj Konstanta Favoro al Subteraj Fortoj

SAKAMAKI Hideo, eksa prezidanto de Asekura Kompanio Nomura konfesis, ke li havis renkontigxon kun KOIKE Rjuuicxi, arestita, en 1992 tuj antaw la gxenerala asembleo de akciuloj. Koike estas reprezentanto de Sookaija-grupo, kaj la polico esploris la suspekton kaj trovis, ke Nomura donis al li malbelajn profitojn pere de kompanio entreprenata fare de lia frato. Pridemandite, Sakamaki konfesis, ke li renkontis ankaw "aliajn du aw tri" Sookaija krom Koike. Tiu cxi konfeso montris, ke la rilatoj inter Nomura kaj subteraj fortoj estis ekzistantaj je organiza bazo de la asekura kompanio.

Banko Daiicxi-Kangjoo (BDK) tiom multe financis kompanion poseditan de frato de Koike, kiom cx. 30 miliardoj da enoj, kaj tiu cxi mono estis efektive uzita de Koike por acxeti akciojn de Nomura. Demandite, cxu BDK ludis la parton de financa kulisulo (- kuromaku) en la skandalo de Nomura, KONDOO Kacuhiko, estro de BDK, konfesis, ke estas tiel praktike. Li ankaw konfesis, ke BDK havas profundajn konektojn kun eksa potenca parazito, kiu prezentis Koike al la banko.

La abnorma praktiko de Nomura kaj BDK doni profiton al la subteraj fortoj, kaj per tio damagxi la interesojn de la ordinaraj investantoj kaj deponantoj, estis profunde establita kaj dawrigata dum longa periodo. Por elimini la establitan strukturon de maljusto en la asekura kaj banka industrio, gxisfunda esplorado en la kawzo de iliaj fi-kasxaj ligoj kun la subteraj fortoj kaj kial siaj konekligoj estis tenataj tiel longe.

Sed la pintaj administratoroj de Nomura kaj BDK rifuzis malkasxi la sxlosilajn punktojn de la skandalo, kaj faris nur formalajn "ekskuzojn". (Nun dawras polica esplorado)

Nomura komencis en 1993 doni maljustajn profitojn al Koike, unu jaron post kiam eksa prezidanto Sakamaki renkontis lin antaw ol gxenerala asembleo de akciuloj de Nomura. Sed Sakamaki rifuzis konfesi, ke la celo de sia renkontigxo kun Koike estis peti lin kunlabori por "fini la gxeneralan asembleon senbrue".Tio signifas, ke la skandalo estis organizita envolvante la cxiujn administratorojn de Nomura.

Antaw ses jaroj, kiam antawa skandalo en la asekura industrio estis malkovrita, estis trovite, ke Nomura havis ligojn kun gangsteraj organizoj. Sekvante tion la kompanio promesis al la publiko, ke gxi rompos siajn rilatojn kun cxiuj subteraj fortoj. Do, kial la kompanio tenis sian fi-kasxajn ligojn kun sookaija -- Devas esti konvinkan klarigon pri tio.

Estas nun suspektata, ke la favoroj al Koike estis donitaj kun aprobo de Sasaki, rekompence por la kunlaboro de Koike por "senbrua gxenerala asembleo de akciuloj."

La rolo de "financa kulisulo", kiun BDK estas suspektata esti ludinta, estas tiel grava kiel la skandalo de Nomura. Neniu akceptus la eksplikon, ke la financado fare de BDK ne estis al Koike Rjuuicxi, asemblea parazito, sed al lia frato kaj lia kompanio. Kial la banko devis finaci tian malgrandan autokratan kompanion per tiom grandega sumo de preskaw 30 miliardoj da enoj -- parto de la sumo estas ecx sen garantiajxo.

Tio estas nenio alia ol la azenigo al la publiko, se la banko intencas kovradi la aferon per tia klarigado pri siaj agoj kiel "nekontrawstarebla influo" al ili de la eksa potenca sookaija, kiu prezentis Koike al la banko.

Rilate al la alia skandalo de Nomura, gxiaj VIP-kontoj (tiel nomataj, por specialaj kontoj por suspektinduloj) devas esti gxisfunde esploritaj.

Dum Sakamaki praktike akceptis, ke la VIP-kontoj estis pretigitaj por specialaj klientoj inkluzive politikistoj kaj burokratoj -- li diris, "multe da politikistoj kaj burokratoj estas sur la VIP-listo" kaj "klientoj vizitas nin aw telefonas al ni por diri `mi perdis' aw `mi gajnis'. Kiam ni ricevas ilin, ni estis atentema por esti gxentila al la VIP-kodaj klientoj." Sed li neis, ke ili donis ian financan profiton, dirante "VIP estas nur unu el 61 kodoj" kaj "la kodoj estis donitaj al tiuj, kiuj acxetis naciajn obligaciojn kiam ni petis ilin acxeti ilin.

Tiu cxi ekspliko estas tute nekredinda, se konsideri la fakton, ke certe-levigxontaj konverteblaj obligacioj kaj nefluktuaj akcioj inkludigxas en la konto de iu sinjorego-funkciulo de eksa Eksterlanda Ministrejo.

Estas raportite, ke la VIP-koda listo inkludas la nomojn de influhavaj politikistoj, inter ili ankaw eksaj cxefministroj, kaj nunaj kaj antawaj sinjoregaj burokratistoj kaj entreprenegistoj. Estas suspektite, ke ne nur la supre menciitaj sookaija kaj eksa sinjorego-funkciulo sed ankaw aliaj burokratoj havas alispecajn profitojn.

Ke la administratoroj de Nomura kaj BDK, kiuj praktikis maljuston kaj damagxis la publikajn interesojn, rifuzas kunlabori pri la esplorado en la skandalo kasxante sxlosilajn trajtojn, uzante la pretekston, ke "ni devas gardi konfidencecon" kaj "ni devas esti fidelaj al komerca etiko."

Malkovru Maljustajn, Fi-kasxajn Ligojn.

La punkto estas ke krimoj estis faritaj de la gvidantaj akciaj kompanioj kaj bankoj, kaj ke bazaj demandoj rilatantaj al japana financo kaj ekonomio estas en dangxero.

En la Bugxeta Komitato de la Cxambro de Konsilistoj la demandoj kaj respondoj estis faritaj pri la afero la 5-an de Junio kun nejxurintaj atentantoj. Por fini la malbelajn ligojn inter konpanioj kaj malkovri cxiujn faktojn de la kazo, estas imperativo, ke la plejsupra estraro de Nomura kaj BDK devas esti venigataj al la parlamento kiel jxurintaj atestantoj por malebligi ilin mensogi. (La registaraj partioj pli ofte akceptas la alvokon de "nejxurintaj atenstatoj.") Ni demandas, ke tiuj homoj estu venigotaj kaj necesaj materialoj inkluzive la liston de VIP-kontoj estu submetita al la parlamento.


Kreditora lando kun mizeraj laboristoj


Je la kosto de mizeraj laborkondicxoj de sia popolo, Japanio estadis la plej granda kreditora lando.

Registara rapoto pri japanaj eskterlandaj kontoj je la fino de j. 1996 montras, ke la naciaj netaj havajxoj egalas al pli ol 100 miliardoj da enoj, kaj la nacio estas la plej granda kreditora lando dum 6 sinsekvaj jaroj.

La raporto submetita de la financa ministro al kabineta kunsido la 23-an de majo, estas pri la eksterlandaj havajxoj posedataj de la japana registaro, japanaj kompanioj kaj unuopuloj. En 1996 la neta sumo atingis pli ol 100 miliardojn da enoj (ekzakte, 103 miliardoj da enoj) por la unua fojo.

La japanaj eksterlandaj posedajxoj estas 9-oble pli grandaj ol gxia debeto, -- tio klare spegulas la fakton, ke japanaj grandaj entreprenoj kaj financaj institucioj havigas al si profitojn eltiritaj per la peza laboro de laboristoj kaj la malgrandaj kaj mezgrandaj subkontraktistoj kaj bankaj deponoj de ordinaraj homoj por fari enormajn investojn eksterlande. La registara sektoro ankaw uzis la popolan imposton kiel fonduson por pruntedonoj al evoluantaj landoj kaj por acxeto de usonaj obligacioj.

Statistiko montras, ke Japanio estas la plej ricxa lando en la mondo, kiam oni mezuras gxin per gxia netaj eksterlandaj havajxoj. Sed trovigxas tre largxa brecxo inter la ricxa Japanio kaj la japana popolo, kiu suferas pro longaj laborhoroj, kompaktaj labor-horaroj kaj mizera soci-asekura garantio.


Savu Isahaja

iaman paradizon de maraj vivoj


"Savi ilin estas eble!" Ekde la digego estis konstruita por enfermi la internan parton de Golfo Isahaja (Gubernio Nagasaki), la malseka plagxo igxas sekaj kaj la maraj vivajxoj estas mortantaj. La popolaj vocxoj "Protektu la valoran malsekan plagxon kaj savu la maran vovon!" farigxas cxiam pli forta.

Sciencistoj kaj civitanaj reprezentantoj faris esploradojn pri la loko. La prezidanto de la JKP, post surloka inspekto, vizitis la cxefministron Hasximoto por diri al li, ke UNUE la kluzoportoj estu malfermitaj por gardi la vivajxojn, kiuj jam preskaw pereigxis, kaj donu adekvatan tempon por studi la problemojn de pretigado de agrikultura tero kaj katastrof-preventado. La plano de registaro pri la polderigo havas nenian bazon nek pravigon.

La polderigo de Golfo Isahaja jam farigxis politika demando nacia kaj ankaw internacia. Por solvi tiun problemon, la parlamento devas tuj kunvenigi la Bugxetan Komitaton kiu devas komenci diskutadon pri la demando. Cxiujn gravajn naciajn politikajn demandojn pridiskutas la Komitato.

La registaro diris, ke la celo de la polderigo estis disvolvi agrikulturan teron kaj preventi katastrofon. Sed estas nun klare, ke trovigxas nenia bazo aw rezono por tia aserto, kaj tia polderigo estas tre absurda pro tio, ke gxi detruas la naturan medion de la malseka plagxo.

La kosto por disvolvi la agrikulturan teron estas alta, kaj homo kiu volas uzi la teron devos pagi 11 milionojn da enoj por hektaro, neeblan sumon por ia ajn terkulturisto. La Kultiva Programo por 1986 de la Ministrejo por Agrikulturo, Forstado kaj Fisxado ne estas tawga por la aktualaj cirkonstancoj.

Post la unue publikigita plano, "katastrof-preventado" estis aldonita kiel celo de la polderiga plano. La detalo por la katastrof-preventado en la plano ne tawgas por bridi la riveran inundon kaj preventi inundan damagxon en la regiono je la marnivelo, cxar kiam la plano estis desegnita iuj tre gravaj aferoj ne estis suficxe studitaj. Tiu cxi plano ne kontentigos ecx la popolan bezonon meti finon al inunda damagxo.

Malfermante la okulojn al tia situacio, la Kabineto de Hasximoto en la ministereja konferenco la 20-an de Majo konfirmis, ke gxi ne permesos "malfermi la kluzpordojn por enlasi marakvon en la malsekan plagxon." FUJXIMOTO Takao, ministro por agrikulturo, forstado kaj fisxado, argumentis, ke "rilate al katastrof-preventado la polderigo havos multe da efikojn," donante unuaecon al katastrof-preventado prefere ol la polderigo por kultivejo. Tio signifas, ke la ministro, malebla doni bonan eksplikon al la registara politiko, devis klarigi registaran politikon per aludo al aferoj, kiuj estas ekstere de la ministreja respondeco.

La kuranta situacio estas, ke ampleksa detruado de la ekologio kaj natura medio okazadas en Golfo Isahaja, kiu kovras 3 000 h.a. da tero. Sed la Ministrejo pri Medio, kiu respondecas pri la afero, silentadas kaj lawfakte aprobas la detruadon de la malseka plagxo. Gxia sinteno estas tute malrespondeca. Je konsidero, ke la polderiga projekto de Golfo Isahaja estas la unua granda projekto ekde kiam Japanio aligxis Konvencio de Ramsar, kiu postulas, ke malsekejoj estu protektataj kiel varmbedoj por akvobirdoj, estas internacia respondeco de la japana registaro preni necesajn pasxojn.

Ni alfrontas al urgxa elektado inter morto kaj vivo de masiva vivo sur la malseka plagxo. Ni devas decidi cxu ni malfermos la kluzpordon. Kiam la registaro awdacas aserti, ke "Igi malfermi la kluzposton tute ne akcepteblas," la parlamento devas plunumi sian devon kaj respondecon peni atingi bonsencan solvon al tiu cxi problemo.

注)
干潟は「宮本編の日エス辞典」では、sek(igxint)a [malflusa] plagxoとなっている。英語では、 tidal land か tideland で、Comprehesiv E. E. Dictionargxには、エス訳がtajdolandoになっているが、これはいただけない。
ボクは、あれは(seka plagxoでなくて)malseka plagxo だと思う。息子の家が谷津干潟(習志野市、ラムサール 条約指定)にある。いつ見ても、潮が引くと何万というカニが砂の中から現れてあわれる。干潟は、干潮時でもsekaになることはない。考えてみれば、seka plagxoは普通の plagxoではないか。


Japana Konstitucio en dangxero


La nuna japana konstitucio naskigxis tuj post la Dua Mondmilito. Ekde tiam gxi bremsis Japanion farigxi militarisma nacio. Nun gxi estas en dangxero. Estontecon ne havos tiuj, kiuj surtretas la Konstitucion por la "Sekureca Traktato"

ANTAWSKRIBO DE LA KONSTITUCIO DE JAPANIO
(parte)

La Japana Popolo, kiu deziras eternan pacon kaj profunde konscias pri la altaj idealoj regantaj interhomajn rilatojn, decidis konservi siajn sekurecon kaj vivadon, fidante al la justeco kaj bona fido de la pacamantaj popoloj. Ni deziras okupi honoran lokon en la internacia societo, kiu klopodas konservi pacon kaj por cxiam forpeli el la mondo despotecon kaj sklavecon, subpremadon kaj malvastanimecon. Ni rekonas kaj konstatas, ke cxiuj popoloj havas rajton egale liberigi sin de timo kaj manko kaj vivi en paco.

Ni firme opinias, ke neniu regno devas okupigxi nur en siaj aferoj kaj ignori aliajn, sed, ke la legxoj de politika moralo estas universalaj kaj, ke tiuj legxoj devas esti obeataj de cxiuj regnoj, kiuj volas subteni sian propran memregadon kaj stari en egalrajta rilato kun aliaj regnoj.

ARTIKOLO 9 DE LA KONSTITUCIO DE JAPANIO

La Japana Popolo, sincere dezirante internacian pacon sur la bazo de justeco kaj ordo, rezignas por cxiam, kiel rimedon por solvi internacian konflikton, militojn kiel ekfunkcion de regnopotencoj, kaj minacon per arma forto aw uzon de arma forto.

Por realigi cxi tiun celon ni ne konservas landan, maran kaj aeran forton kaj ankaw aliajn militpovojn. Ni ne aprobas la rajton de militado de regno.

Japana Konstitucio en Dangxero

1. La karakteriza trajto de hodiawa situacio 50 jarojn post la efektivigxo de la Konsititucio estas ke en la direkto de la Japan-Usona Komuna Deklaro pri Sekureco publikigita en Aprilo, 1996, fare de la japana cxefministro kaj la usona prezidento, la kontrawdiroj inter Japana Konstitucio kaj la Japan-Usona Sekureca Traktato farigxis ekstreme granda, kaj klare videbla por la okuloj de cxiuj popolanoj, ke la du jam ne povas longe kunekzisti.

2. La cxefa fokusa punkto rilatas al Artikolo 9 de la Konstitucio. La revizio de la Gvidlinioj por Japan-Usona Defenda Kunlaboro, kiu nun estas prilaborata, estas decidontapri milita kunlaboro inter Japanio kaj Usono je la "kriza okazo en periferiejo de Japanio," por malfermi la vojon pravigi sin per la rajto de kolektiva memdefendado, kiun rigardis japanaj pasintaj registaroj kiel malobservon de la Konstitucio. Por atingi tiun cxi celon, la potenco por malboniga revizio de la Konstitucio estas unuflanke efektivigita per komploto por ekstrema interpreta revizio de la Konstitucio. Ili arbitre interpretis la tekston de gxia Artikolo 9, ke la Konstitucio permesas la kolektivan memdefendon. Aliflanke, ili plifortigas movojn por forstreki Artikolon 9 for de la Konstitucio per revizio de la teksto mem.

Usono, kiel montrite per sia last-septembra milita atako al Irako, havas agresivan hegemoniismon kiel sian mondan strategion, kiu lawfakte trudas sian militan sankcion/punon al ia ajn nacio, kiujn gxi difinas kiel "kanajla stato." Se Japanio iros la vojon pliigi sian subigxon al Usono en eksterlandan militan kunlaboron kun Usono, tio estigos nemezureble grandan dangxeron por Japanio kaj Azio.

3. La vojo plifortigi la Japan-Usonan Sekurecan Traktaton estas fronta atako al fundamentaj homaj rajtoj, kiujn garantias la Konstitucio. Ekzemplo estas la Legxo pri Specialaj Arangxoj por Deviga Uzo de Lando por Usona Armeo -- sovagxa atenco de la rajto al proprajxo. La celo de la Legxo estas eternigi la konfiskadon de tero posedita de la popolo en gubernio Okinavo.

Estas ankaw serioze, ke la registaro konfirmis, ke gxi antawenigos la kriz-okazan legxigon de la Gvidlinioj por Japan-Usona Defenda Kunlaboro. La deviga uzo de komercaj flughavenoj kaj sxiphavenoj okaze de "krizo" estas jam legxigitaj. Estas urgxa tasko por ni preventi gxian preparadon de krizokaza sistemo, cxar tio surtretos la fundamentajn homajn rajtojn de la popolo kaj igi cxion subordanta al milita oportuno.

4. Tio ne nur estas la problemo de Artikolo 9 de la Konstitucio, sed ankaw serioze rilatas al cxiuj kvin progresemaj principoj de la Konstitucio, nome, (1) popola suvereneco kaj la nacia suvereneco, (2) dawra paco, (3) fundamentaj homaj rajtoj, (4) parlamenta demokratio, kaj (5) loka awtonomeco.

La duonjarcenta travivajxo ekde la validigxo de la Konstitucio devas esti la kompaso por la alia duonjarceto -- la Konstitucio aw la Sekureca Traktato. La kvin progresemaj principoj montritaj en la Konstitucio havas pioniran signifon en la mondo, kiu estis venkita je la kosto de tiel multa da viktimoj en la agresmilito kaj per la despota regado. Espero en la 21-a jarcento dependas sur la defendo kaj plena efektivigxo de tiuj principoj. Eskapo el sistemo de la Japan-Usona Sekureca Traktato estas rezona vojo, kiu gxuos grandan apogon de la popola volo. Estontecon ne havos tiuj potencoj, kiuj surtretas la Konstitucion kun ekskuzo ke "la Sekureca Traktato estas je la nacia intereso."


Ne forstreku konsolistinojn - advokatoj


La prezidanto de la Japana Konferedacio de Advokataj Asocioj KIOI Akio publikigis deklaron la 1-an de Majo, kontrawstarante la movojn igi lokajn asembleojn pasigi rezoluciojn postulantajn ke la mencio pri armeaj "konsolvirinoj" (seksaj sklavoj) por la eksa Armeo de Japana Imperiestro estu forstrekita el lernolibroj. La deklaro de advokatoj postulas ke lokaj asembleoj ne subtenu peticiojn postulantajn la pasigon de siaj rezolucioj.

"La armea konsolvirinasistemo estis organizita violento farita de Japanio en pasinteco kontraw aziaj virinoj kaj diskriminacio kontraw virinoj kaj eksterlandanoj," la deklaro embazas kaj postulas: "estas necese, ke tiaj ofendoj neniam estu ripetitaj, kaj ke la faktoj estu registritaj en historiaj lernolibroj por diri al infanoj pri ili."


Atakos nin tergloba varmigxo
sciencistoj

(El jxurnalo Yomiuri, 7 Maj. 1997)


Japanaj kaj awstraliaj sciencistoj avertis, ke inundoj kaj senpluvoj atakos la terglobon cxirkaw unufoje en cxiuj dek jaroj ekde la mezo de la 21-a jarcento, se nenio estos farata por bremsi la konstantan eligon de karbona dioksido en la aeron.

La averton faris sciencistoj dum kunsido de la Japana Meteorologia Asocio komencita la 21an de Majo en Cukuba, gubernio Ibaraki.

Surbaze de komuna esplorado per komputilaj simuladoj, la sciencistoj kredas, ke la severaj inundoj kaj senpluvoj komencigxos cxirkaw 2045.

JONETANI Cuneharu, direktoro de la Atmosfera kaj Hidrosfera Divizio de la Nacia Esplora Instituto por Tergloba Scienco kaj Katastrofo-Prevento, diras, ke la katastrofoj ne estos eviteblaj, se ne malpliigxos la eligo de karbona dioksido. La Instituto apartenas al la Ministrejo de Scienco kaj Teknologio.

Oni kredas, ke altaj niveloj de karbona dioksido en la aero estas respondeca pri terglaba varmigxo.

Jonetani estras la grupon de japanaj sciencistoj, kiuj esploradas kunlabore kun siaj awstraliaj sciencistoj, membroj de la Divizio de Atmosfera Esplorado de la Brit-Konfederacia Organizo de Scienca kaj Industria Organizo.

Dum la kunsido en Cukuba, la sciencistoj avertis, ke la sumo de karbona dioksido en la aero dawre plimultigxos je 1% jare, se ne estos praktikataj remedoj bremsi la eligon.

Kiel kredas sciencistoj, Gxis 2045 nuna nivelo de eligo duobligxos, levante la averagxan temperaturon je 1 C en tropikaj regionoj, je 4 C en alt-altitudaj regionoj en la norda hemisfero kaj je 2 super oceanoj.

La ne-ebena temperatura levigxo sxangxos la direkton kaj rapidon de ventaj fluoj, kawzante sxangxojn en la direkto de akvo-vaporaj fluoj, diris Jonetani.

Komuptilaj simuladoj de tiuj sxangxoj sugestas, ke trovigxos peza pluvo en iuj regionoj akompanate de severaj senpluvoj en aliaj.


Kion donis al mi la cxehxa literaturo
serio 3

K.Kurisu


La esperanta originalo de la eseo, kiu aperis en cxehxa traduko cxe KAVAPECh okaze de la Universala Kongreso de Esperanto en Prago somere 1996

Kurisu Kei

daure de la antaua numero

3. Kial mi propre lernis la cxehxan lingvon

Kredu aw nekredu al mi, la cxefa motivo, kial mi decidis ellerni la cxehxan lingvon estis politiko, ne literaturo! Kvankam mi sxatis literaturon ekde mia plej frua junuco, mi tamen samtempe sxatis ankaw politikon. Eble tion kawzis mia preskaw denaska justamo, emo malami cxiuspecan maljustecon kaj malegalecon. Min do allogis komunismo, sur kies standardo estis skribite interalie: forigo de la socia maljusteco kaj malegaleco.

Mi do farigxis komunisto relative frue, estante ankoraw mezlernejano. Kaj gxuste pro tio, ke mi jam estis komunisto, mi ellernis Esperanton en 1930, apenaw 20-jara, kiam mi eksciis, ke Esperanto utilas ankaw por la komunista movado plifortigante la internacian solidarecon de la laboristoj. Estas do granda paradokso, ke poste mi cxesis esti komunisto gxuste pro tio, ke mi jam estis esperantisto, kiel vi vidos poste.

Sed en 1945, kiam la milito finigxis per malvenko de la japanaj imperiistoj, kiuj gxin lancxis, mi ankoraw estis fervora, ecx fanatika komunisto. Mi do firme kredis, ke nur la komunista revolucio savos Japanion dezertigitan de la usona aerbombado.

Tial al mi sxajnis, ke Cxehxoslovakio, kiu lawdire rekonstruas sin, ruinigitan dum cxirkaw 6-jara nazigermana okupacio, sub gvidado de la komunista partio, estas tiurilate la plej bona modelo por Japanio, cxar ankaw gxi estas industria lando, kiu sin vivtenas cxefe per eksportado de prilaborita krudmaterialo, kiun gxi importis, same kiel Japanio.

Por lerni tiurilatajn spertojn de Cxehxoslovakio nepre necesas ellerno de gxiaj lingvoj, precipe la cxehxa. Jen antaw cxio la motivo, kial mi decidis ellerni gxin.

Due, ankaw la ekonomia motivo estis suficxe grava. Pro tio, ke mi forlasis KPJ jam en 1951, mi estis forpelita el granda eldonejo en Tokio Heibon Sya, 32) kie mi oficis kiel ekstera laboranto, 33) rezulte de intrigo de la cxelo de KPJ en gxi. Krom tio KPJ malebligis al mi eldonigi mian novan elcxehxan tradukon de "Risorto," kiel mi poste klarigos.

Kiel menciite en la 2-a cxapitro mi unuafoje japanigis "Riporton" el la angla en 1952, sed post nelonge mia memlernado de la cxehxa tiom progresis, ke mi ekdeziris denove japanigi gxin rekte el la cxehxa originalo.

Felicxe eldonejo en Tokio nomata Kobun Sya 34) estis preta eldoni mian novan elcxehxan tradukon de "Riporto" kiel volumon de sia populara libretaro, kiun gxi antaw nelonge lancxis. Sed KPJ, kiu eksciis tion sendube de sia cxelo en gxi, postulis, ke gxi cxesigu tion, cxar la tradukinto, nome mi, estas perfidulo de la komunista movado kaj kiel tia ne rajtas japanigi kaj eldonigi "Riporton," la sanktan verkon de cxehxoslovaka komunista martiro kaj heroo Julius Fucik.

Nome por KPJ mi estis perfidulo pro tio, ke mi forlasis gxin en 1951. Kaj Kobun Sya devis kapitulaci antaw tiu postulo de KPJ, cxar gxi timis, ke se gxi awdacus eldoni "Riporton" en mia traduko KPJ malhelpadus tion diversmaniere, cxar tiutempe gxi havis grandegan influon en la japanaj kulturaj rondoj, precipe eldonaj.

Mi do devis vole nevole min plibone kvalifiki, por ke mi povu trabati la vivon malgraw cxio.

Krom tio mi devis konsideri ankaw la cirkonstancon, ke estos malfacile, preskaw neeble vivteni min kaj mian familion per tradukado el la lingvoj angla kaj rusa, kiujn mi jam ellernis, pro tio, ke jam estis tro multe da japanoj, kiuj scipovas tiujn du lingvojn.

Cxio cxi instigis min funde ellerni la cxehxan lingvon, por ke mi povu farigxi bone kvalifikita profesia tradukisto el la cxehxa literaturo, la unua kaj tiam ankoraw la unika en Japanio.

Kompreneble ne eblas ekskludi ankaw la cirkonstancon, ke mi sxatis literaturon de mia plej frua juneco. Mi jam konis iom la cxehxan literaturon, cxar mi tralegis la romanon "Osudy dobreho vojaka Svejka" (Aventuro de Brava Soldato Svejk" de Jaroslav Hasek kaj la fabelaron de Karel Capek en japanlingva traduko (la unua el la germana kaj la dua el la angla). Tio nature allogis min al ellerno de la cxehxa, por ke mi povu legi ilin en la originalo.

Ankaw jena kurioza okazitajxo estis unu el la motivoj. Iun tagon mi tute ne atendite ricevis leteron skribtan en bonega cxehxa lingvo de japano nomata Yamanoi Aitaro. 35) Sendube li informigxis law la gazetaro, ke mi vigle tradukas cxehxajn verkojn. Tio estis por granda sxoko, cxar kvankam mi jam suficxe bone legis cxehxe, tamen ankorw ne kapablis skribi cxehxe. Mi devis honti, kio ankaw farigxis unu el la motivoj, ke mi decidis funde ellerni la cxehxan.

Montrigxis tamen, ke Yamani Aitaro estas frenezulo, kiu suferas megalomanion. Mi rendevuis kun li en la oficejo de Asocio de Japanaj Porinfanaj Literaturistoj 36) , kiel indikite en lia letero. Sxajnis al mi strange, ke juna viro akompanas lin. Baldaw evidentigxis, ke tiu junulo estas neniu alia ol "gardangxelo", kiu akompanas pacienton de la fama frenezulejo Matuzawa 37) en Tokio cxiufoje, kiam li eliras el gxi. Nome ankaw Yamanoi estis longtempa logxanto en tiu frenezulejo!

Cxirkaw tiu tempo aperis en prestigxa taggazeto "Asahi" 38) grandlitera artikolo, ke Yamanoi Aitaro ricevis de la cxehxoslovaka registaro ordenon merite por konatigo de Cxehxoslovakio al Japanio. Mi ne estas certa ecx nun, cxu tio estis la fakto aw simple produkto de lia megalomania hximero.

Cetere, li surscenigxas en unu el la romanoj de Oe Kenzaburo, 39) japana verkisto, kiu en 1994 ricevis Nobel-Premion por literaturo, kiel modelo de unu el gxiaj gravaj personoj.

Nome en la romano de Oe "Samepoka Ludo", 40) libroforme aperinta unuafoje en 1979, tiu persono, ankaw megalomaniulo logxinta ecx 25 jarojn en frenezulejo, arestigxas, kiam li provis ensturmi la Imperiestran Palacon. Cxe tio li elvortigis ion en lingvo de neniu konata. Sed law ekspertizo de dokta eserantisto evidentigxis, ke tio estis poemo verkita en Esperanto titolita "Profunde mi nun spiras" de bone konata japana Esperanto-poeto Ito Saburo. 41) "Ankaw Yamanoi Aitaro servinta kiel modelo de tiu persono bonege scipovis Esperanton. Kvankam freneza, li ja estis genia lingvisto!

Pro la diversaj motivoj supre menciitaj mi ellernis la cxehxan, tiel ke en 1956, kiam Inui Tomiko, bone konata porinfana verkistino, kiu tiam editoris la libraron por geknaboj en prestigxa eldonejo en Tokio Iwanami 42) , proponis al mi japanigi la romanon "Babicka" (Avineto) de Bozena Nemcova, mi estis jam preta por tio des pli, ke mi havis cxe mi gxian esperantan tradukon, "Avineto", kiun iom plifrue donace sendis al mi Ota Ginz, alia elstara cxehxa esp-isto.

Gxi estis bindajxo de tio, kio estis serie publikigita ankoraw antaw la unua mondmilito en pionira "Casospis ceskyh espeantistu" (Gazeto de Cxehxaj Esperantistoj), sekve vera rarajxo, valorega precipe por mi. Povos esti, ke Ginz tion faris por mi komisiite de la cxehxoslovaka kulturministerio, cxar li estis unu el la elstaraj cxehxaj esperantistoj, kiuj kunlaboris kun gxi. Cxiuokaze gxi ege helpis al mi. Estas nenia troigo, kiam mi diras, ke sen gxi tiutempe mi ecx ne estus povinta japanigi tiun klasikan romanon el la 19-a jarcento, en kiu abundas arkaikaj kaj popolaj esprimoj.

Mi do konstante konsultis tiun esperantan tradukon. Mi tamen ne kondutis ruze cxe tio tradukante el la esperanta versio sxajnigante, ke mi japanigis la romanon rekte el la cxehxa originalo, sed mi honeste tradukadis gxin rekte el la cxehxa kunpremante la dentojn, kvankam cxiam helpate de la esperanta traduko. Mi pensas, ke nur dank'al tio mi sukcesis funde ellerni la cxehxan.

Mi do en 1959 jam povis relative facile japanigi la tutan libron "Povidky z jedne kapsy" (Rakonto el Unu Posxo) de Karel Capek law mendo de alia eldonejo en Tokio, kvankam cxiun ne- kaj malfacile kompreneblan esprimon el gxi mi letere demandis la Ivan Krousky, japanologo kaj esperantisto en Prago, kun kiu mi tiam korepondadis.

En la sama jaro mi japanigis ankaw la longan satiran poemon de Karel Havlicek-Borovsky "Krest svateho Vladimira" (La Bapto de Caro Vladimir), la poemojn "Matce" (Al la patrino), "Nase hodiny" (Nia Horlogo) kaj "Utecha" (Konsolo) de Jan Neruda, la poemon "O bitevnim poli v nas" (Pri la Batalkampo en Ni) de S.K.Neumann, la poemojn "Samota" (Soleco), "Poutnik so rika" (Pilgrimo diras al si) kaj "Epitaf" de Jiri Wolker, la poemojn "Rip v okne" (Monto Rip en Olsany) de Jaroslav jednoho hrobou na Olsanech" (Cxe Unu Tombo en Olsany) de Jaroskav Seifert.

Japanigante "Krest svateho Vladimira" mi konsultis la esperantan tradukon de Tomas Pumpr aperintan en 1953 cxe Stafeto, prestigxa esperanta eldonejo en Kanariaj Insuloj, Hispanio, rekonita pro granda majstreco de la traduko kiel perlo ankaw de la esperanta literaturo.

Japanigante ankaw la tri supre nomitajn poemojn de Jan Neruda mi konsultis iliajn esperantajn tradukojn fare de Milos Lukas, kiu esperantigis por mi la ceterajn 8 novelojn el "Nema barikada" komisiite de la kulturministerio, kiel supre menciite, el "Cxehxoslovaka Antologio", aperinta jam en 1935 cxe Literatura Mondo, same prestigxa esperanta eldonejo en Budapesto.

Certe dank'al tio, ke la cxehxoslovaka kulturministerio rekonis mian meriton en diskonigo de la cxehxa literaturo en Japanio, precipe per japanigo de "Babicka" (Avineto) amata de cxiuj cxehxoj, mi estis invitia en 1959, ke mi instruu la japanan lingvon en Karel-Universitato kaj samtempe pliperfektigu surloke mian scikonon de la cxehxa lingvo kaj la cxehxa literaturo. Tiel mi restis en Prago preskaw du jarojn intertempe vizitante diversajn lokojn ne nur el Cxehxio sed ankaw el Slovakio, invitite de tieaj esperantaj grupoj, kaj de Asocio de Slovakaj Verkistoj, kio cxio kompreneble min bonege kvalifikis kiel tradukiston ne nur el la cxehxa literaturo mem sed ankaw el la slovaka.

En awgusto 1961 mi revenis hejmen en Japanion kaj tuj komencis japanigi por alia prestigxa eldonejo en Tokio Tikuma 43) la mondfman romanon "Osudy dobreho vojaka Svejka" (Aventuro de Brava Soldato Svejk) de Jaroslav Hasek, mendon por kiu mi jam ricevis en Prago. De tiam plu neniam mankis al mi mendo japanigi cxehxajn librojn. Kaj tiel mi finfine farigxis profesia tradukisto cxefe el la cxehxa literaturo!

注)
32)平凡社、33)嘱託、34)光文社、35)山ノ井愛太郎、36)日本児童文学者協会、37)松沢病院、38)朝日新聞、39)大江健三郎、40)同時代ゲーム、41)伊東三郎、42)岩波書店、43)筑摩書房。


Letero al Niaj Japanaj Amikoj

Kerstin Rohdin kaj Harold Brown


Pri Svedio

Popularaj bildoj de Svedio ofte montras landon de negxo kaj glacio. Tiuj bildoj montras vintran Svedion. En majo, kiam degelas la negxo, subite floradas abunde cxiuj specoj de floroj, arbustoj kaj arboj. En julio aw awgusto la temperaturo ofte atingas 30 gradojn. Sed fakte Svedio situas en la plej norda parto de Ewropo. Gxia plej suda parto situas pli norde ol la plej norda pinto de Hokkaido kaj Svedio, kiun trairas la arkta cirklo, longas cxirkaw 1\600 kilometrojn. Tamen la varma Golf-fluo portas al ni varman akvon kaj ebligas al ni komforte vivi tiel norde.

Iomete pli granda ol via lando Svedio ankaw estas longa lando, kiu orientigxas pli malpli sudnorde. Sed grande diferencas la nombroj de enlogxantoj. Via londo havas 125 milionojn da enlogxantoj. Via cxefurbo Tokio, havas pli da enlogxantoj, ol nia tuta lando. Via lando posedas multajn grandajn urbojn kun nuboskrapiloj. Svedio havas nur tri grandajn aw iom grandajn urbojn: Stockholm, la cxefurbo, kiu rigardas al la Balta Maro, (la maro, kiu atingas Ruslandon), Gotenburgo, la havenurbo, kiu frontas okcidenten, de kie iam la sxipoj forvelis al "La Fora Oriento", al Cxinio kaj Japanio, kaj Malmo en la sudo, kiu kune kun Kopenhago kreas novan ekonomian regionon en Ewropa Unuigxo, "la regiono de Oresund". Trovigxas 10 urboj kun pli malpli 100\000 enlogxantoj. Ni logxas en urbeto kun nur 4\000 homoj.

En la nordo levigxas la montaro kaj la grandaj altebenajxoj. La plej alta monto estas 2\123m alta. Gxi nomigxas Kebnekaise. Tio estas lapona nomo, cxar Laponoj estas la pralogxantoj en la norda regiono de Svedio. Ili fakte logxas dise en Norvegio, Svedio, Finnlando kaj ankaw en Rusio. Hodiaw ili efektive kunlaboras inter si por vivteni sin per bredado de boacoj, fisxkaptado kaj turismo. Ankaw en la nordo trovigxas grandaj ferminejoj ekz. en Kiruna. Fakte la Svedoj logxas en tiu regiono nur de 100〜150 jaroj. De tiam ricxuloj, kompanioj aw la sxtato acxetis grandegajn areojn da arbaro por konstrui segejojn, por vendi kaj eksporti lignon kaj poste celulozon. Tiu norda parto, kiu okupas duonon de la teritorio de Svedio estis iom post iom alproprigita de la regno, same kiel Siberio estis "koloniigita" de Rusio. Oni kultivas sekalon, tritikon, terpomojn kaj legomojn. Tiuj estas niaj cxefaj mangxajxoj. Krome ni mangxas lakton, fisxon, fromajxon, buteron kaj viandon. La mangxado de viando iom malkreskas. En la sudaj kaj mezaj partoj de la lando trovigxas kelkaj grandaj ebenajxoj, kie oni kultivas grenon.

Ankaw cxirkaw 100 jaroj 80% de la enlogxantoj logxis en la kamparo kaj laboris sur la kampoj. Nun 80% logxas en urboj. Do relative rapide la situacio por la homoj baze sxangxigxis. Tiam, kiam la komunikado ankoraw estis primitiva, Svedio situis tre margxene en Ewropo. Per cxevalo kaj cxaro, aw ecx per malrapida trajno, la vojagxo al Parizo aw Londono, ecx al Berlino, estis tre granda entrepreno. Nun per aviadilo oni atingas tiujn urbojn en pli malpli unu horo aw per Internet vi kontaktas la tutan mondon en unu sekundo.

Tiu margxena situo rezultis, ke cxiu nova esploro, cxiu nova evento bezonis longan tempon por atingi Svedion. Dum la dua duono de la 19-a ajrcento okazis en Svedio, same kiel en aliaj ewropaj landoj, krizaj periodoj. Malbonaj rikoltoj, kreskanta nombro de enlogxantoj kawzis la elmigradon de kvarono de la popolo por trovi pli bonan vivon. Restis nur tri miionoj da homoj en Svedio, dum la aliaj plejparte elmigris al Norda Ameriko.

Ekde la Mezepoko (1000〜1500 post Kr.), kiam la patro mortis, la familia terposedajxo estis dividita en pli kaj pli mallargxaj strioj, kiujn la filoj heredis. Fine de la 19-a jarcento tiu sistemo ne plu funkciis, kaj oni lawlegxe reordigis la tutan terposedan sistemon, tiel ke cxiu farmo posedu cxiujn siajn kampojn kunigitajn. El tio rezultis la disigo de la farmbienoj, cxar oni devige starigis sian biendomn sur la novan, pli grandan kampon, kiun oni nun posedis. Tio signifas, ke cxiuj familioj vivis pli dise. La disigo de la vilagxoj estis granda evento kaj la homoj devis trovi novan vivmanieron kaj novan specon de komunikado inter si.

Dum la 16-a gxis 19-a jarcento ekzistis krom la agrikulturado, "bruk", kiu signifas manufakturoj, kie oni prilaboris plejparte feron. Oni elprenis feron el la minejoj, fandis kaj martelis gxin kaj produktis ferajxojn por civilaj uzoj. Tiuj manufakturoj situis en la kamparo, kie trovigxis la fererco kaj ili estis organizitaj iom simile kiel nuntempe (mi pensas) estas organizitaj multaj entreprenoj en Japanio. La posedanto, la laborantoj diversnivelaj kaj diversspecaj, la pastro, la instruisto, la vendisto estis kvazaw unu granda familio. Dum jarcentoj tio bone funkciis en Svedio.

Fine de la 19-a jarcento industrioj, same kiel en Anglio, establigxis. La homoj sur la kamparo ekhavis iom pli bonan vivon, do la infanoj ne tiel abunde mortis. Subite estas troa kvanto de laboristoj en la agrikulturo, kaj en la manufakturaj entreprenoj, kiuj lokigxis en la kamparo. Ankorawfoje la homoj elmigris sed nun al la urboj. La urboj kreskis. La mizero kreskis same kiel nun en la tria mondo. La situacio estas bone priskribita en romanserio kun la titolo "Mia urbo", kiu temas pri la evoluo de Stockholm dum 100 jaroj inter la mezo de la 19-a jarcento gxis la mezo de la 20-a jarcento. La novalvenintoj en Stockholm havis mizeran vivon. Sed iom post iom ili trovis laboron, ricevis salajron, la tempoj iom plibonigxis, cxar la ekonomio de la socio plibonigxis. Oni logxis en eta sed tamen akceptebla logxejo kaj oni havis mangxon sur la tablo. La laboristoj de la urboj iom post iom kolektigxas en grupoj por studi, por lerni pri sia propra situacio, pri kiel funkcias la ekonomio, la demokratio, la rilatoj inter labordonanto kaj laboristoj. Tutsimple ili lernis pri nova speco de socio, kiu iom post iom kreigxis.

En 1842 la sveda parlamento decidis pri deviga eduko por cxiu infano. Dum la lastaj jaroj de la 19-a jarcento la radikalismo de Ewropo atingis Svedion. Multaj viroj kaj virinoj dedicxis siajn vivojn al plibonigo de sia lando, kaj al plibonigo de la kondicxoj por la malricxuloj. Tiuj reformantoj ofte devenis el la meza klaso. Ekz. Ellen Key, kiu laboris por plibonigi la vivkondicxojn de la virinoj, kaj plibonigi, kaj plibeligi la logxejojn de ordinaraj homoj. Estigxis grupo da entuziasmaj junaj homoj, verkistoj, pentristoj, politikistoj kaj aliaj, kiuj cxirkawvojagxis la landon kaj prelegis pri "la nova mondo". Oni forte laboris por la politika vocxrajto de la virinoj. Post la unua mondmilito (1914〜1918) kelkaj virinoj cxirkawvojagxis la tutan landon kaj prelegis pri familia planado. Tiam oni ankoraw havis tro da infanoj en tro malricxaj kondicxoj. Tamen en la 1920-aj jaroj malgraw la plibonigoj multaj homoj ankoraw vivis malricxe, en malgrandaj, iom mizeraj apartamentoj. Oni devis memhejtigi la logxejon per ligno aw karbo. La necesejo estis ekstere sur la korto. Oni devis alporti la akvon cxerpitan de fonto aw puto ekster la domo. Sed iom post iom la ekonomio fortigxis kvankam en la tridekaj jaroj venis la grandega ekonomia krizo, kiu skuis la tutan Ewropon kaj Usonon.

Hodiaw cxiu virino statistike naskas 1,6 infanojn. Cxiuj familioj vivas en bonaj logxejoj kaj cxiu infano ricevas specialan subvencion de la sxtato. Post la dua mondmilito la mondo aliigxis. La sveda ekonomio forte kreskis. Mi memoras, ke en 1952, jam tiel frue, mia familio acxetis awton. La familio estis mezklasa kaj ne tre ricxa. La nombro de awtoposedantoj iom post iom kreskis. La nombro de status-simboloj, inter kiuj la awto estis tre grava, pli kaj pli kreskis. Nun cxiuj familioj posedas fridujon, lavmasxinon, frostigujon, televidaparaton kaj 35% de la familioj posedas komputilon. Multaj posedas somerdomon.

Dum la dua mondmilito la registaro estis socialista (socialdemokratoj). Gxi dawrigis la regadon gxis la 1970-aj jaroj, kiam okazis mallonga interveno de konservativa/liberala registaro. Do tio signifas, ke Svedio estis regata de socilademokrata registaro dum preskaw 50 jaroj. Pripensinda! Tio ankaw signifas, ke fortaj bataloj inter la registaro kaj la laborista sindikato ne necesis. Anstatawe ili kunlaboris, cxar ili devenis de la samaj grupoj.

La laboristaro eklernis, ekstudis en diversaj studgrupoj pri demokratio, pri ekonomio, pri politiko. Grave en la historio de Svedio estas la fakto, neniam ekzistis granda nobela grupo. La farmbienistoj estis liberaj homoj, ne servutuloj, cxar ekzistis nur tre malforta fewda sistemo. La farmbienistoj rajtis funkcii kiel jxurio en la jugxejo kaj esti anoj de la landa parlamento.

La mezklasa grupo kreskis el la plibonigo de la ekonomio kaj de la vivkondicxoj. La sindikataj ideoj atingis la landon de ekstere. Dum la tridekaj jaroj entuziasma farmlaboristo biciklis inter la fambienoj por instigi aliajn laboristojn partopreni la sindikatan laboron. Li agitis kaj disvendis librojn pri socialismo. Tiu persono dejxoris poste dum multaj jaroj kiel financa ministro en la registaro.

Dum la kvadekaj jaroj aperis la koncepto de "Popolhejmo". Tio signifas ke cxiu homo rajtas al bonaj vivkondicxoj, bona, hela logxejo, ebleco ricevi helpon de kuracisto kaj dentisto, kaj entute homan vivon kaj laboron. Dum tiu cxi periodo la registaro kreis "Socion de Bonfarto" kun laboro por cxiuj, kaj relativa egaleco inter la salajroj en diversaj laboroj. La registaro utiligis altigon de impostoj por egaligi la ekonomian nivelon kaj por pagi la elspezojn por la bona vivo de la civitanoj. Trovigxis granda espero kaj entuziasmo en la lando.

Dawre okazis novaj plibonigoj. Sed iom post iom la malnovaj politikistoj, kiuj plejparte devenis de la manlaboristaj grupoj, maljunigxis kaj mortis. En la jaro 1969 la sxatata cxefministro Tane Erlander eksigxis kaj Olof Palme postsekvis lin. Nova tempo alvenis. Palme logis al si cxirkawantaroj de pli junaj ministroj, kiuj studis cxe la universitatoj, homoj kiuj ne konis la "veran vivon", homoj kiuj regis law la ideoj en la libroj, kiujn ili studis. La 1960-aj jaroj estis la ekonomie gloraj jaroj. La prizorgado de infanoj, de maljunuloj dawre plibonigxis. Mallongigo de la laborhoroj gxis 40-hora laborsemajno, kvar semajna libertempo. plikreskado de gimnazioj, universitatoj kaj altlernejoj, nova gxenerala plibonigo de la pensioj. Por financi cxion tion la registaro dawrigis altigon de la impostoj. Persono kun meza salajro hodiaw pagas preskaw 50% kiel imposto. Aldonigxas 25% pro varimposto por cxiu acxetita varo. Rezulto estis ke la socio pli kaj pli decidis pri la vivo de la individuo. La infanoj devis pasigi siajn vivojn ekde ses monatoj en infanvartejo, la maljunuloj devis pasigi siajn lastajn jarojn en maljunulejoj, "sekureco de la lulilo al la tombo". La edzinoj devis labori por ke la familio povu pagi la pli kaj pli altajn impostojn. Homoj plendis, sed ne suficxe forte por sxangxi la registaron. Cxiam ekzistis multaj eblecoj ricevi apogon kaj monon de la sxtato kaj kompreneble ankaw ekzistis homoj kiuj frawde ekspluatis tiun eblecon.

Dawris la forta kresko de la ekonomio. La popolo ne volis konstati, ke tiu bela konstruajxo la "Popolhejmo" en la 1980-aj jaroj plejparte farigxis aerkastelo, En 1990 la aerkastelo falis same kiel falis la Berlina muro. La deficito de la sxtato estis grandega. Iuj devis pagi. La registaro kreis ekonomiajn krizpakajxojn unu post la alia. Oni trancxis trancxon post trancxo de la sekura, varma "Popolhejmo". Oni malalitigis pensiojn, malaltigis gxeneralan subvencion por infanoj, komencis forigi senkostan mangxon en la lernejoj, malaltigis la salajron dum malsano, altigis la kostojn por la malsanuloj, malaltigis la nombron de gekuracistoj kaj geflegistoj en hospitaloj. Samtempe la senlaboreco terure kaj rapide kreskis. Hodiaw gxi atingas 12% kaj sxajnas, ke oni ne kapablas malaltigi gxin. La antawe bona rilato inter la laboristaj sindikatoj kaj la socialdemokrata registaro ne plu estas tiel amika. La registaro sxajne ne scias kion fari, kiel solvi la grandajn problemojn de la lando. Multaj homoj plendas pri la nuna situacio. Aliaj trovas novajn ideojn kaj provas krei novajn laboreblecojn al si. Homoj ekkolektigxas en privataj grupoj por helpi unu al la aliaj per ideoj, kaj per kunlaboro krei privatajn etnajn firmaojn kaj eligi sin de tro forta sxtata direktado. Malgraw la grandaj problemoj de senlavoreco, la registaro dawre limigas la subvencion por senlaboruloj dawre premataj, malaltigis la logxsubvencion, malaltigis la gxeneralan pagon por infanoj. Cxio tio kawzas, ke familioj devas turni sin al la tielnomata "socialhelpa servo" por travivi.

Tiaj problemoj forte malhelpas, ke infanoj kaj gejunuloj vivas en sekureco. Laste ni legis ke certa nombro de gepatroj ne havas rimedojn aw fortojn por prizorgi siajn infanojn. Tia situacio faciligas la vojon por la gejunuloj al drogoj kaj alkoholo. La granda senlaboreco inter junaj homoj malbonigas la vivon kaj detruas ilin.

Sed la perspektivoj ne estas cxiam nigraj. Multaj fortoj en la lando laboras ppr influi aferojn law pozitivaj direktoj. Interalie oni diligente laboras pri ekologiaj aferoj. Oni kolektas paperon, metalon, plaston k.s. por speciala procezigo kaj reuzo. Oni reduktas la procenton de karbo ellasata en la atmosferon. Oni limigas la industrian uzadon de venenigaj substancoj. Oni debatas la utiligon kaj eblan forigon de nukleaj instalajxoj. Oni starigas lokajn grupojn por pridiskuti naciajn aferojn kiel sxtata helpo al maljunuloj. (Tiuj grupoj interrilatas komputile, tiel ke la diskutoj estas pli ol nure lokaj.) Multaj aferoj, kiuj iam sxajnis esti deciditaj por cxiam, hodiaw estas temoj por vigla debato, ekz. kiel doni humanan karakteron al la krudaj merkataj fortoj, kiuj pli kaj pli dominas la mondon.

Svedio apartenas al la Ewropa Komunumo kaj iel kun la aliaj 15 ewropaj landoj gxi provas plibonigi la komplikan situacion en Ewropo. La situacio estas pli malpli simila en cxiuj ewropaj landoj. Esperu ni, ke ni kapablos sxangxi nian landon, nian kontinenton en paca maniero. Ni suficxe provis en la pasinteco nepacajn metodojn, sen glora rezulto.

Hogsby, Svedio
aprilo 1997


DE KONTRAWHOMA MINO

LA PLEJ GRANDAJ VIKTIMOJ − VIRINOJ KAJ INFANOJ
Sximizu Juuko
Tiu cxi kontribruajxo ne estis publikigita pro manko de spaco


Mi partoprenis en kunsido de NGO, kun temo "Kion ni povas por totala malpermeso de kontrawhomaj minoj", okazigita la 8-an kaj 9-an de Marto cxi-jare, en Tokio. "Tiun kunsidon vokis civitana helpa grupo nomata 'la Societo Helpi Rifugxintojn", kaj organizis 300 da partoprenantoj. Preskaw cxiuj estis rilatuloj al NGO, tamen, trovigxis ankaw membroj el kompanioj, kiuj ekspluatas masxinojn por forigi minojn. La celo de la kunsido estis, klarigi diversajn problemojn, kawzitajn de minoj alvoki al kaj akiri komprenojn de la civitanoj, ke la helpo al la viktimoj kaj la nuligo kiel ampleksa prokisimigxo solvos cxi tiujn problemojn.

La kvar proponintoj el la viktimoj, kaj el helpaj grupoj el herba radiko, raportis siajn aktivadojn por realigo de la traktato por totala malpermeso de kontrawhomaj minoj law la Procedo de Ottawa, (t.e. la kunsido okazigota cxi-Decembre en Ottawa, por ke la aprobantaj landoj subskribu unue, kaj alvoki al aliaj landoj) vokis vastan diskuton. Ankaw awtoritatulo el la Ministrejo pri Fremdaj Aferoj cxeestis tie, kaj raportis pri la Tokia Kunsido pri Kontrawhomaj Minoj", jxus okazigita de japana registaro gxis la antawa tago.

Kiel 'la Manoj de Paco' tiel multaj grupoj de NGO rigardas, ke trakti la minojn kiel armiloj estas malfacila en politika kaj milita vidpunkto. Sed la temo, cxiam klara en la kunsido estis la starpunkto, ke la problemoj de kontrawhomaj minoj nun estas ne nur politikaj kaj militaj problemoj, sed la problemo de homaj rajtoj, kiujn ankaw civitanaj grupoj devas aktive trakti, cxar ecx post la batalo ordinaraj civitanoj, inkluzive virinojn kaj infanojn, kiuj ne partoprenis en la milito, farigxas ties viktimoj, mortas kaj farigxas handikapitoj. Pri tiu punkto, la raporto de s-ro Kawata Cukasa, estro de la Sekcio pri Administrado de U.N. ne estis klara.

Li diris, "japana registaro fundamente montras sian volon por nuligo de la minoj. Sed pri kontrawhomaj minoj, law mi trovigxas cxefe du vojoj: Unu celas al la totala malpermeso, kaj la alia estas kunlaboro por nun ekzistantaj problemoj de minoj. La Tokia Kunsido pri Kontrawhomaj Minoj traktis cxefe la temojn pri disponado de minoj kaj helpo al la viktimoj, sed ne pri la totala malpermeso. Nun ni subtenas diversajn agojn pri la minoj kaj helpon al rekonstruado."

Iu demandis al li pri la fakto, ke 1.9 miliardoj da enoj da elspezo por minoj trovigxas en la defenda bugxeto, kaj s-ro Hujxita Jukihisa, deputito de la parlamento respondis per komento de la Defenda Agentejo anstataw Kawata, la Memdefenda Korpusaro posedas minojn por edukado de la anoj. Cxiujare ni faras novajn minojn, cxar la elspezo por dispono de de minoj kaj acxeto de novaj minoj ne multe diferencas." Li aldonis, "certe ankaw la Defenda Agentejo estas sur malfacila starpunkto sub internacia opinio, kaj gxi pensas malgrandigi fendon inter la mondo kaj nia rekono." Sed efektive Japanio subtenas Usonon, kiu asertas unuaniman konsenton de cxiuj partoprenantaj landoj, ol la Procedo de Ottawa, kiu planas ekpraktiki de la landoj, kiuj aprobas gxin. La opinio de funkciuloj de la registaro estis plena de memkontraweco en la fakto, ke ili busxe diras nuligon de la minoj sed fakte ili ne haltigas la produkton.

Ankoraw impresis min diskuto de la lasta faka kunsido "Al la totala eliminado de kontrawhomaj minoj", en kiu mi povis awskulti de la viktimoj el Kambogxo, Afganistano, Kroatio kaj Sarajevo. Ili ne staris sur la batalkampo, kie kugloj sxtormas. Kiam ili malfermis pordon de domo, kiam ili iris sur kampo, ili estis forrabitaj siajn manojn kaj piedojn. Mi, kiu iom konas etoson de Kambogxo , komprenis el rakonto de kambogxanino Tam, sxian animon, kiun sxi ne montris per vortoj. Mia impreso pri virinoj en Kambogxo estas, ke ili vivas kelkajn pasxojn post la viroj, malgraw ke ili sxuldas sur sin la taskon kiel grava laborforto en dommastrumado, vartado kaj agra laboro. Tial ofte pli multaj knabinoj ne povas viziti lernejon pro hejma laboro se ili atingas al la agxo viziti elementan lernejon. Tam, kiu perdis maldekstran kruron en la agxo de 14, ne volis iri ekster la domon. Eble sxi konsciis eksterajn okulojn, ke sxi jam ne povas edzinigxi, nek farigxi virino, nek validas por socio.

La minoj forrabas socian vivon de la individuoj, detenas revenon de logxantoj post konflikto, malfaciligas terkulturadon, kaj farigxas grava obstrukcio kontraw ekonomia rekonstruado en nacia skalo kiel produkto de mangxajxoj. En Kambogxo, 75% el la viktimoj rakontas, ke ili sciis dangxeron de minoj antaw ol li eniris en la areon. Sed ili devis eniri por teni sian vivon. Antaw la fakto, ke la armiloj, necesaj por defendi la landon, rezultas vundi kaj suferigi ties popolon kaj malrapidigas landan evoluon, kiel la viktimoj rigardas la "sxtaton", kiu ne movas por la elimino?

Oni nomas la minon "diabla armilo". Mi ne scias, cxu trovigxas "angxela armilo", sed la taksado pri la minoj fare de brita kaj norvega militistoj en kelktempa retirigxo, kiuj aktivas en NGO por forigo de minoj. Ili esprimas, la minoj, ne kontroleblaj, kiuj sendistinge atakas homojn, foje mortigas kamaradojn, estas tute sensenca kiel armiloj. Nuligo de la minoj ne apartenas al pacmovado, sed ni nun aktivas por nuligo de minoj, cxar el niaj spertoj sur batalkampoj, ni havas dubon de efiko de minoj kiel defendaj armiloj, kaj vidis tro kruelajn rezultojn al civitanoj." Tiu opinio estas efika rebato al la armeoj kaj registaroj, kiuj asertis, ke la minoj estas nepre necesaj nur por defendo, kaj la problemoj kusxas en senrespondeca uzado. La NGO, al kiu ili apartenas, organizas internacian kampanjon por malpermeso de la minoj, kaj kontribuis al la movado plimultigi de 8 al 40 la landojn, kiuj subtenas malpermeson de la minoj, en la kunsido de "la Pakto pri Specifaj Konvenciaj Armiloj", okazigita en Genevo lastan Majon por kontroli nehumanajn armiloj. Tiam Kanado proponis okazigi strategian kunsidon de registaroj kaj NGO, kiu evoluis al la Procedo de Ottawa.

En Azio, Kambogxo kaj Vjetnamio estas nomitaj inter plej gravaj 11 landoj el 64 landoj, kie minoj estas enterigitaj, kaj Cxinio, Hindio kaj Rusio, kiuj produktas minojn cxiuj estas proksimaj al Japanio. Mi sentis, ke Japanio en Azio estas atendata ludi rolon kiel Kanado, kaj kion la Manoj de Paco povas kontribui por tio en rilato kun Kambogxo.

内容
「平和の手ニュース」はその40号(3,4月号)でカンボジアに滞在して援助活動にたずさわっている清水祐子さんの地雷にかんするリポートを掲載していますので紹介します。出版物でこれを転載されるときは次へ一声ご連絡しておいてくださいますよう。また同誌は他にも国際ボランティア郵貯プロジェクトをカンボジアで活用している経験や,ペルー人質事件の論評,ミンダナオ島での洪水被害への援助活動など扱っています。日本語がお入り用の方は直接お願いなさるとよいでしょう。

難波正二

大阪市中央区玉造2−24−22「平和の手」 電話 06−920−2202, ファクス 06−920−2203


Demandojn kaj proponojn al:
serpento@mb.infoweb.ne.jp